Liên quan già hóa dân số, theo TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, năm 2024, dân số từ 15 - 64 tuổi tại TP.HCM chiếm hơn 74%. Dân số dưới 15 tuổi và từ 65 tuổi trở lên chiếm lần lượt là hơn 18% và 7,5%. Các số liệu này cho thấy TP.HCM đang trong thời kỳ "cơ cấu dân số vàng". Đây là thời kỳ mang lại nhiều cơ hội và thách thức, giúp phát triển kinh tế, gia tăng sự đóng góp của lao động trong quá trình phát triển, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt mức cao. Nhưng hiện số người cao tuổi (NCT) tại TP.HCM đứng thứ 2 cả nước. Điều này khiến TP.HCM phải đối diện với nhiều thách thức trong bối cảnh "già hóa dân số". 

Một ca sinh tại Bệnh viện Từ Dũ vào chiều 1.4 ẢNH: ĐỘC LẬP

Tính đến năm 2024, tỷ lệ NCT tại TP.HCM đã tăng lên 11,87% (TP.HCM có hơn 1,1 triệu NCT). Từ năm 2017 - 2024, NCT tăng thêm 243.500 người, bình quân mỗi năm tăng gần 35.000 người. Sự gia tăng nhanh chóng này cho thấy tốc độ già hóa dân số tại TP.HCM đang vượt qua các dự báo trước đây.

Kết hôn muộn, sinh con ít

Tại buổi giám sát, thực trạng được nêu ra là hiện nay người ở TP.HCM kết hôn muộn, sinh con muộn, phá thai còn nhiều.

Theo TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, đến cuối năm 2024, TP.HCM có hơn 9,5 triệu người. Năm 2024, phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ tại TP.HCM có tỷ lệ sinh là 1,39 con. Số này thấp hơn rất nhiều so với mức bình quân 1,91 của cả nước.

Mặt khác, tuổi kết hôn lần đầu của người dân TP.HCM là 30,4 tuổi (thống kê năm 2023), muộn hơn so với cả nước là 27,2 tuổi. Trung bình mỗi năm tại TP.HCM 35.000 - 40.000 cặp đăng ký kết hôn. Trong khi đó, tỷ lệ nạo phá thai lại nhiều.

Trước tình hình mức sinh thấp, tháng 12.2024, HĐND TP.HCM ban hành Nghị quyết số 40 về quy định chính sách khen thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số (DS). Trong đó, hỗ trợ 3 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi. Hỗ trợ phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, bảo trợ xã hội, sống tại xã đảo được thực hiện tầm soát trước sinh và tầm soát sơ sinh là 2 triệu đồng/người.

Theo TS-BS Vĩnh Châu, hỗ trợ 3 triệu đồng chỉ là động viên. Qua điều tra DS, một trong những lý do các cặp vợ chồng không muốn sinh con, không dám sinh nhiều liên quan về vấn đề xã hội, giáo dục. Người phụ nữ sinh con sau 6 tháng là đi làm, nhưng nhà trẻ công lập chỉ giữ trẻ 18 tháng. Còn nhà trẻ tư nhân nhận sớm hơn nhưng phải có tiền nhiều. "Người ta không dám sinh con vì lo lắng không đủ tiền để nuôi con lớn, nuôi con đi học", TS-BS Châu nói.

Các giải pháp

Tại buổi giám sát, lãnh đạo TP.HCM đề xuất nghiên cứu, đưa vào dự thảo luật DS 3 nhóm chính sách lớn. Đó là duy trì mức sinh thay thế; nâng cao chất lượng DS và thích ứng già hóa DS.

Về giải pháp nâng mức sinh, kiến nghị đưa nội dung: "Mỗi cặp vợ chồng được quyền quyết định số con", hoặc cân nhắc việc sửa đổi cho phép sinh con thứ 3 tại các vùng có mức sinh thấp. T.Ư cần có chính sách kiểm soát mức sinh linh hoạt cho các tỉnh, thành trên cơ sở khung mức sinh của quốc gia; điều chỉnh mức sinh đồng bộ giữa các tỉnh có mức sinh thấp. Có sự đồng bộ chính sách, như về an sinh xã hội, hỗ trợ về giáo dục, y tế, đời sống, nhà cửa, thuế TNCN… để các cặp vợ chồng trẻ yên tâm sinh con và sinh đủ 2 con.

Sớm ban hành hướng dẫn để cụ thể hóa kết luận của Bộ Chính trị, có liên quan đến sửa đổi quy định về việc xử lý vi phạm chính sách DS, trong đó có trường hợp sinh con thứ 3 trở lên.

Bên cạnh khám sức khỏe và phát hiện, quản lý bệnh không lây cho NCT, TP.HCM đang thúc đẩy các mô hình chăm sóc NCT dựa trên cơ sở cộng đồng và gia đình. Thúc đẩy phát triển về số lượng và quy mô các cơ sở chăm sóc sức khỏe (CSSK) NCT. Các loại hình nhà dưỡng lão được phát triển đa dạng đáp ứng ngày càng tốt hơn, đầy đủ hơn nhu cầu CSSK của NCT…

Kết luận buổi giám sát, ông Nguyễn Hoàng Mai, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của QH (Trưởng đoàn giám sát), đánh giá cao những kết quả về công tác DS mà TP.HCM đạt được, ghi nhận những kiến nghị, đề xuất. Ông cũng nhìn nhận mức sinh của TP.HCM là nguy cấp và chia sẻ khó khăn về chính sách pháp luật về DS trên địa bàn TP, như hỗ trợ nhà ở xã hội cho các vợ chồng sinh con. Cần thiết vấn đề này cần đưa vào dự thảo luật DS và sửa điều khoản trong luật Nhà ở về quy định nhà ở xã hội.

Ông đề nghị cần tư duy dài hơn về chính sách khuyến sinh cũng như đầu tư ngân sách nhiều hơn cho công tác DS (hiện TP.HCM chi 80 tỉ đồng/năm). Cần quan tâm về cơ sở giữ trẻ, nhất là trẻ dưới 18 tháng…

Về già hóa DS của TP.HCM nhanh hơn cả nước, ông Mai cho rằng cần có mô hình chăm sóc NCT bền vững. "Chính phủ đang tiếp tục xây dựng luật DS, dự kiến cuối năm trình QH, hy vọng luật được sớm ban hành, đi vào cuộc sống. Trong luật Phòng bệnh, khi được QH thông qua cũng sẽ có giải quyết rất nhiều vấn đề chất lượng DS…", ông Nguyễn Hoàng Mai nói.

Theo Duy Tính/ Thanh Niên

https://thanhnien.vn/ung-pho-voi-gia-hoa-dan-so-18525040123140284.htm