Theo Nghị định 155/2016/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường chính thức có hiệu lực từ 1/2/2017, mức phạt đối với các hành vi đại tiện, tiểu tiện, vứt rác thải nơi công cộng có mức phạt tăng gấp 10 lần so với trước. Tuy nhiên, để Nghị định được thực hiện một cách nghiêm túc, có hiệu quả thì trước hết cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức từ chính phía người dân, bên cạnh đó cần đáp ứng được nhu cầu và bố trí các điểm vệ sinh công cộng phù hợp bởi việc vệ sinh, phóng uế bừa bãi ngay trên đường phố không chỉ gây mất vệ sinh môi trường và văn minh đô thị mà còn khiến dư luận bức xúc. Tình trạng này xuất phát từ ý thức chưa tốt của một số bộ phận người dân song một phần cũng đến từ việc quy hoạch nhà VSCC chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu.

Ông Tiến (Bảo vệ tại công viên Hoàng Hoa Thám) chia sẻ vấn đề này: “Ý thức của nhiều phụ huynh cũng như người dân đã có chuyển biến, mọi người ý thức hơn đối với vấn đề đi vệ sinh nơi công cộng, tuy nhiên các điểm VSCC bố trí tại đây vẫn chưa thể đáp ứng hết nhu cầu người dân, đặc biệt trong ngày cao điểm, nghỉ lễ tết, bên cạnh đó vào thời lượng khách tăng cao, tình trạng trẻ em phóng uế, vứt rác bừa bãi vẫn còn diễn ra”.

Hiện nay hệ thống nhà VSCC trên địa bàn TP Bắc Giang bố trí chủ yếu tại các công viên như Hoàng Hoa Thám, Ngô Gia Tự... còn tại các khu vực đông dân cư, các tuyến đường lớn các địa điểm đi vệ sinh vẫn còn khá hạn chế. Tại khu vực ngã tư đường Lê Lợi giao cắt đường Hùng Vương, nhiều “cánh lái xe” tại đây cho biết vì không có nhà VSCC, “nhịn” mãi không được nên không ít người đi đường bắt buộc chấp nhận phải “giải quyết nỗi buồn” ngay tại lề đường.

Điểm VSCC là một phần không thể thiếu tại các đô thị hiện đại, việc duy trì và phát huy hiệu quả của các điểm VSCC cần nhiều đến ý thức, giữ gìn chung từ phía người dân

Hiện Việt Nam không có quy chuẩn nào để tính toán mật độ (diện tích, dân cư) từ đó xây dựng, lắp đặt nhà VSCC. Tại TP Bắc Giang, việc lắp đặt dựa trên khảo sát địa điểm dựa trên nhu cầu, chủ yếu tập trung tại khu vực vui chơi công cộng, khu vực có dân cư đông, khu vực xảy ra tình trạng phóng uế bừa bãi. Tuy “thiếu”, song việc xây dựng nhà VSCC tại các tuyến đường trung tâm thành phố cũng gặp không ít khó khăn, bởi chỉ có thể lắp đặt tại một số khu vực nhất định. 

Theo Công ty cổ phần Quản lý công trình đô thị Bắc Giang, đơn vị trực tiếp xây dựng và vận hành hệ thống nhà VSCC cho biết để bảo đảm môi trường sạch, đẹp, Công ty phải thường xuyên cử công nhân dọn dẹp tại các điểm VSCC, vì mở cửa hoàn toàn miễn phí, không có người quản lý nên phụ thuộc rất lớn vào ý thức người dân, song tại một số nơi, tình trạng xả rác bừa bãi, không giữ gìn vệ sinh chung, bảo quản thiết bị tại các điểm VSCC nên có nơi nhanh chóng bị xuống cấp.

TP Bắc Giang hướng tới mục tiêu trở thành đô thị loại I trong năm 2020, điều này cần đến sự tổng hòa của rất nhiều yếu tố. Từ chuyện VSCC – vấn đề nhỏ mà không hề nhỏ bởi nó góp phần xây dựng hình ảnh thành phố văn minh, giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường, mất mỹ quan đô thị, vì vậy ngoài nỗ lực của ban ngành các cấp cũng cần đến sự thay đổi nhận thức, nâng cao ý thức của người dân, bắt đầu từ những thói quen, hành vi nhỏ nơi công cộng./.

Minh Anh