Rau quả sang Trung Quốc giảm 30%

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, 9 tháng năm nay, xuất khẩu rau quả đạt 2,45 tỷ USD, giảm hơn 11% so với cùng kỳ. Đáng lưu ý, xuất khẩu rau quả sang nhiều thị trường như Mỹ, Nhật Bản, châu Âu (EU)… tăng mạnh, có thị trường tăng tới 100%; ngược lại thị trường Trung Quốc sụt giảm mạnh. Cụ thể, trong 9 tháng, kim ngạch xuất khẩu rau quả sang thị trường tỷ dân chỉ đạt khoảng 1 tỷ USD, giảm hơn 30% so với cùng kỳ năm trước. Nếu năm 2021, Trung Quốc chiếm thị phần đến 57% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của nước ta thì năm nay chỉ còn 44%. 

Theo Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải, xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc giảm mạnh là do nước này vẫn theo đuổi chính sách "zero Covid", siết kiểm soát nhập khẩu để chống dịch bệnh. Ngoài ra, thị trường này hiện trở nên khó tính hơn với nhiều tiêu chuẩn kỹ thuật gắt gao.

Bên cạnh nguyên nhân chính là Trung Quốc giảm tiêu thụ rau, quả khiến xuất khẩu khó đạt mục tiêu, các chuyên gia còn chỉ ra rằng xuất khẩu rau quả chưa đa dạng hóa được thị trường, chưa khai thác được các thị trường tiềm năng. Dù xuất khẩu sang nhiều thị trường như Nhật Bản, EU, Mỹ vẫn tăng nhưng thị phần vẫn còn rất ít.

Tổng Thư ký Hiệp hội rau quả Việt Nam Đặng Phúc Nguyên cho biết, Nhật Bản mỗi năm có nhu cầu nhập 20 tỷ USD rau quả nhưng hàng hóa của Việt Nam xuất sang đây chỉ chiếm 3%. "Đây là con số quá thấp", ông nói!

Tương tự, rau quả Việt Nam chiếm tỷ trọng khiêm tốn ở thị trường EU dù được hỗ trợ rất nhiều từ các hiệp định thương mại tự do. Cơ cấu trái cây, rau quả xuất sang thị trường này - sản phẩm tươi khoảng 70%, sản phẩm chế biến chỉ chiếm 30% - cho thấy điểm yếu của chúng ta là chủ yếu xuất tươi trong khi nhu cầu tiêu dùng ở thị trường này lại nghiêng về sản phẩm đã qua chế biến.

Việc không khai thác được các thị trường tiềm năng và thị trường chủ lực Trung Quốc giảm lượng tiêu thụ sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu xuất khẩu rau quả năm nay. Dự báo kim ngạch chỉ đạt 3,2 - 3,3 tỷ USD, giảm 8 - 10% so với năm 2021.

Xuất khẩu rau quả khó đạt mục tiêu trong năm 2022. Nguồn: ITN

Chìa khóa mở cửa thị trường

Nhìn sang Thái Lan, mỗi năm nước này sản lượng rau quả chỉ đạt 6 triệu tấn/năm nhưng kim ngạch xuất khẩu đạt trên 8 tỷ USD. Trong khi đó, Việt Nam xuất khẩu trên 12 triệu tấn/năm nhưng chỉ thu về dưới 3 tỷ USD. "Phải thừa nhận rằng, chất lượng sản phẩm, an toàn vệ sinh thực phẩm, mẫu mã, giống cây của Thái Lan tốt hơn chúng ta và đó là chìa khóa để đi vào các thị trường ngoài Trung Quốc", Tổng Thư ký Hiệp hội rau quả Việt Nam nói.

Ông Nguyên cho rằng, lâu nay, Trung Quốc chấp nhận xuất khẩu tiểu ngạch với những yêu cầu không khắt khe, nên khi siết tiểu ngạch thì số lượng hàng đạt tiêu chuẩn vào thị trường này không được nhiều, các nước khác lại càng không nhiều. Chính vì vậy, việc có càng nhiều sản phẩm được xuất khẩu chính ngạch, đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh, an toàn thực phẩm sẽ là giải pháp để phát triển bền vững trong tương lai.

Tuy nhiên, doanh nghiệp tích cực xuất hàng mà nông dân không đáp ứng được chất lượng hàng hóa cũng khó. Vì vậy, phải chú trọng đầu tư trong nông nghiệp trồng trọt, cải tiến từ đất, từ cây trồng trở đi, chứ không phải chỉ trong khâu đóng gói, hàng rào phi thuế quan...

Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu Ngô Tường Vy cho rằng, thị trường càng khó tính sẽ là động lực để doanh nghiệp nỗ lực phát triển, thay đổi. Chúng ta đi sau các nước khác 10 - 15 năm không phải là bất lợi, mà sẽ có nhiều lựa chọn hơn về công nghệ, về giống, quy hoạch... Điều quan trọng là giải quyết những khâu này tốt thế nào để tạo ra lợi thế, tiếp cận được các thị trường tiềm năng.

Dưới góc độ cơ quan quản lý, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành đề xuất Chính phủ có cơ chế, chính sách thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư xây dựng cơ sở sơ chế, đóng gói và kho mát bảo quản có quy mô, phù hợp đặc tính từng loại rau, quả. Có chính sách khuyến khích đầu tư phát triển các trung tâm chiếu xạ thực phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi để rau, quả xuất khẩu sang các thị trường khó tính...

Theo Hạnh Nhung/ĐBND

https://daibieunhandan.vn/kinh-te-phat-trien/xuat-khau-rau-qua-kho-dat-muc-tieu-i304675/