Hệ thống điện tái tạo gồm điện gió, mặt trời cần bổ sung thêm nguồn điện linh hoạt để đảm bảo vận hành hệ thống ổn định - Ảnh: Q.ĐỊNH

Thông tin cho Tuổi Trẻ Online, đại diện Wärtsilä - tập đoàn toàn cầu cung cấp các giải pháp giảm phát thải carbon cho lĩnh vực năng lượng của Phần Lan - cho hay với báo cáo "Giao lộ trên hành trình Net zero" vừa được tập đoàn này công bố, để đạt được mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, cùng với ưu tiên phát triển nguồn năng lượng tái tạo, hệ thống pin lưu trữ, cần phải phát triển các nhà máy điện linh hoạt có khả năng thay đổi công suất nhanh để hỗ trợ cân bằng khi năng lượng tái tạo không ổn định.

Khắc phục tính bất ổn định của năng lượng tái tạo 

Với cam kết đạt Net zero vào năm 2050 và là quốc gia dẫn đầu khu vực về phát triển năng lượng tái tạo, đại diện Wärtsilä cho rằng việc chuyển đổi sang hệ thống điện trung hòa carbon vào năm 2050, có thể giúp Việt Nam tiết kiệm khoảng 26 tỉ euro mỗi năm.

Tuy vậy, nghiên cứu cũng chỉ ra cho mỗi GW công suất các nguồn năng lượng tái tạo, hệ thống điện sẽ cần khoảng 150 MW công suất điện linh hoạt để đảm bảo tính ổn định. Đây là xu hướng của hệ thống điện toàn cầu, khi sử dụng nguồn điện linh hoạt mang lại lợi thế đáng kể, giảm chi phí và phát thải CO₂.

Mô phỏng chỉ ra rằng lộ trình này sẽ tiết kiệm khoảng 65.000 tỉ euro vào năm 2050 so với lộ trình chỉ bao gồm năng lượng tái tạo, tương đương 42% chi phí. Mức tiết kiệm này đạt trung bình 2.500 tỉ euro mỗi năm, tương đương với hơn 2% GDP toàn cầu năm 2024.

Hệ thống điện linh hoạt cũng giúp giảm tổng lượng phát thải CO₂ của ngành điện trong giai đoạn từ nay đến năm 2050 tới 21% (tương đương 19 tỉ tấn). Đồng thời, hệ thống điện được tối ưu hóa, giảm tới 88% nguồn năng lượng tái tạo bị lãng phí do cắt giảm công suất vào năm 2050 so với lộ trình còn lại.

Theo tính toán, nguồn năng lượng tái tạo có thể tránh bị cắt giảm tổng cộng 458,000 TWh, đủ để cung cấp điện cho toàn thế giới (dựa trên mức tiêu thụ điện hiện tại) trong hơn 15 năm. 

Trong khi đó, khi các nhà máy này được sử dụng sẽ giúp giảm nửa công suất năng lượng táo tạo lắp đặt mới và diện tích đất sử dụng cần thiết để đạt trung hòa carbon.

Theo đại diện Wärtsilä, nếu như hệ thống pin tích trữ năng lượng cung cấp cân bằng theo cấp độ giây và phút, thì các nhà máy điện linh hoạt sử dụng động cơ đốt trong dạng píttông, nên có thể xử lý các biến động cấp độ theo giờ, theo ngày và thậm chí theo mùa.

Cần làm gì để xây dựng thị trường điện theo quy hoạch điện 8?

Tại Việt Nam, quy hoạch điện 8 ghi nhận nguồn điện linh hoạt trong cơ cấu tổng nguồn điện từ 300 MW sẽ triển khai đến trước năm 2030 và tăng lên đáng kể tới 46.200 MW trong giai đoạn trước năm 2050. Vì vậy việc xây dựng các cơ chế thị trường phù hợp để hỗ trợ cho việc triển khai các công nghệ này cần thiết để đạt mục tiêu của quy hoạch.

Ông Phạm Minh Thành, giám đốc quốc gia Việt Nam mảng năng lượng Tập đoàn Wärtsilä, khuyến nghị Việt Nam cần tạo điều kiện mở rộng nhanh chóng quy mô năng lượng táo tạo bằng cách nâng cấp hệ thống truyền tải điện, tinh giản các thủ tục cấp phép và đầu tư vào hạ tầng kết nối lưới điện liên vùng. 

Trong đó, cần nhanh chóng mở rộng các công nghệ linh hoạt giúp cân bằng nguồn, giúp hệ thống lưới điện hoạt động ổn định và bền vững, gắn với huy động tài chính.

Cùng đó, cần cải cách cấu trúc thị trường điện để tăng tỉ trọng năng lượng táo tạo. Có cơ chế cân bằng nguồn điện để cung cấp linh hoạt và tối ưu cho hệ thống. 

Bao gồm việc giảm chu kỳ giao dịch trên thị trường điện cạnh tranh xuống 5 phút, cung cấp các dịch vụ phụ trợ mới, có cơ chế thanh toán phù hợp. Lựa chọn công nghệ có thể thích ứng với nhiên liệu bền vững như khí tự nhiên để cân bằng linh hoạt, xây dựng cơ sở hạ tầng cần thiết..

"Việt Nam đang thể hiện sự cam kết mạnh mẽ của mình đối với mục tiêu Net zero vào năm 2050. Điều quan trọng bây giờ là đảm bảo Quy hoạch điện 8 được triển khai một cách kịp thời. 

Việc tăng tỉ trọng năng lượng tái tạo cùng với nguồn phát điện linh hoạt để cân bằng hệ thống điện là thiết yếu trong thập kỷ tới, giúp Việt Nam đạt được mục tiêu đã đề ra" - ông Thành khuyến nghị.

Theo Ngọc An/ Tuổi Trẻ

https://tuoitre.vn/lam-gi-de-viet-nam-tiet-kiem-26-ti-euro-khi-tang-nguon-dien-tai-tao-de-dat-net-zero-20241213092607417.htm