Cảng quốc tế Cái Mép-Thị Vải, cửa ngõ kết nối giao thương hàng hóa đường thủy giữa các tỉnh nam bộ và trung chuyển quốc tế. (Ảnh: Nguyễn Văn Khởi)

Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 với mục tiêu Việt Nam trở thành trung tâm logistics chiến lược của ASEAN và thế giới, đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng khu vực.

Còn nhiều thách thức

Những năm gần đây, dịch vụ logistics Việt Nam tăng trưởng khá mạnh, bình quân 14-16%/năm, gấp hơn hai lần mức trung bình thế giới; quy mô thị trường đạt khoảng 45-50 tỷ USD, tương đương 10% GDP và 5% kim ngạch xuất nhập khẩu. Năm 2025, Việt Nam được xếp vào Tốp 10 thị trường logistics mới nổi; Tốp 4 khu vực về Chỉ số cơ hội logistics và Tốp 5 ASEAN về Chỉ số hiệu quả logistics.

Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Bùi Bá Nghiêm (Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương), ngành dịch vụ logistics vẫn phải đối mặt nhiều khó khăn, thách thức: Hạ tầng logistics chưa đồng bộ, hệ thống đường sắt, đường thủy, đường bộ nội địa phát triển thiếu cân đối. Hệ thống cảng nước sâu có tiềm năng nhưng kết nối hậu cần kém hiệu quả.

Hiện cả nước chỉ có hai cảng được kết nối trực tiếp với đường sắt là Hải Phòng (bến Hoàng Diệu) và Cái Lân (Quảng Ninh), trong khi nhiều cảng có sản lượng lớn như Đình Vũ lại chưa được kết nối.

Bên cạnh đó, chi phí logistics của Việt Nam đã giảm từ 20% GDP năm 2014 xuống khoảng 16%, song vẫn cao hơn nhiều nước trong khu vực như Singapore (8%), Malaysia (12%) và mức trung bình thế giới (10-12%).

Báo cáo của Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) gửi Chính phủ tháng 10/2025 cũng cho thấy, rào cản từ hoạt động logistics hiện ảnh hưởng lớn đến năng lực vận tải, sức cạnh tranh hàng hóa Việt trên thị trường quốc tế, khiến tình trạng “nhập siêu logistics” kéo dài; hoạt động vận tải thủy nội địa cũng chưa phát triển xứng tầm với tiềm năng và lợi thế, không tối ưu việc vận chuyển hàng hóa.

Không những vậy, trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt, doanh nghiệp logistics trong nước chủ yếu quy mô vừa và nhỏ, hạn chế về vốn, công nghệ, thiếu liên kết, năng lực cạnh tranh yếu, khiến thị phần dịch vụ logistics cao cấp vẫn chủ yếu do doanh nghiệp FDI nắm giữ.

Chiến lược phát triển dài hạn

Có thể thấy, trong giai đoạn tới, ngành logistics Việt Nam vừa đứng trước các cơ hội lớn để bứt phá, vừa đối diện hàng loạt thách thức cũng như cạnh tranh toàn cầu.

Ngày 9/10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 (Chiến lược) với mục tiêu phát triển dịch vụ logistics hiệu quả, bền vững cả về kinh tế, xã hội và môi trường, đồng thời nâng cao năng lực cho doanh nghiệp cũng như chất lượng hoạt động.

Phó Cục trưởng Xuất nhập khẩu Trần Thanh Hải cho biết: Lần đầu tiên, Việt Nam có một chiến lược toàn diện, dài hạn và đồng bộ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành logistics, mở ra cơ hội đưa Việt Nam trở thành trung tâm logistics của khu vực và quốc tế, góp phần giảm chi phí, đồng thời nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.

Để hiện thực hóa mục tiêu đề ra, Chiến lược đặt trọng tâm đẩy mạnh đầu tư xây dựng, hình thành các trung tâm logistics quy mô lớn, hiện đại tại các vùng kinh tế trọng điểm; đầu tư nâng cấp hệ thống cảng biển, cảng hàng không, cảng cạn và hệ thống đường sắt liên vận quốc tế.

Đồng thời, ưu tiên phát triển hạ tầng logistics phục vụ thương mại điện tử, kho thông minh và logistics đô thị xanh nhằm giảm chi phí vận tải và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA) Trần Tiến Dũng kiến nghị, cần có chính sách phát triển lĩnh vực vận tải viễn dương vốn rất tiềm năng.

Bởi Việt Nam có kim ngạch xuất nhập khẩu lớn, nhưng hoàn toàn phụ thuộc vào chuỗi logistics của các hãng vận tải biển nước ngoài; doanh nghiệp Việt Nam phải cam phận “làm thuê” cho các nhà điều phối logistics quốc tế và chỉ được tham gia vào các khâu nhỏ, giá trị thấp trong chuỗi.

Nếu có các chính sách khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi, đầu tư phát triển đội tàu vận tải container quốc tế sẽ không chỉ giúp bảo đảm lưu thông hàng hóa trong xuất nhập khẩu mà còn là cơ sở cho những ngành công nghiệp liên quan như đóng tàu, công nghiệp chế tạo hay công nghiệp phụ trợ cùng bứt phá.

Theo Nhật Minh/Báo Nhân Dân

https://nhandan.vn/dua-viet-nam-tro-thanh-trung-tam-logistics-chien-luoc-post944417.html