Anh cán bộ huyện niềm nở đón chúng tôi cũng như những du khách có dịp về thăm làng nghề Thủ Dương - "cái nôi" của thương hiệu mỳ Chũ vang danh.

Những ngày này, nhiều hộ sản xuất tại làng nghề dường như tất bật hơn hẳn để kịp phục vụ nhu cầu thị trường dịp Tết.

Mỳ gạo Chũ được làm ra bởi gạo bao thai hồng, đây là loại gạo được trồng ở vùng đất đồi Lục Ngạn nên hạt gạo rất chắc, to, khi nấu lên rất thơm, dẻo. Có lẽ chính vì thế mà mỳ Chũ lại có một hương vị rất riêng, đậm đà khó quên. Gạo được sàng lọc kĩ càng, sẽ vo sạch bụi bẩn, loại bỏ tạp chất, rồi ngâm nước trong vòng 8 tiếng đồng hồ. Sau đó, sẽ xay nhuyễn gạo đã ngâm nước, thành hỗn hợp sánh mịn và dẻo, rồi lại tiếp tục được ủ, chỉ riêng công đoạn làm bột gạo đúc bánh cũng rất lắm công phu, đòi hỏi kinh nghiệm và tay nghề của người làm.

Người dân làng nghề cho biết, trước kia bánh phải tráng bằng tay rất vất vả, hiệu quả thấp. Từ khi thay thế bằng lò hơi cải tiến, sản lượng tăng cao, công sức tiết kiệm hơn hẳn mà sợi mỳ cũng mỏng đều, mịn mượt.

Sự hòa quyện của gạo quê và nguồn nước trong lành từ vùng núi đồi sông Lục, cùng đôi tay nghệ nhân làng nghề đã mang lại hương vị đặc trưng độ giòn, dẻo dai và thơm ngon cho mỳ Chũ.

Nhiều gia đình tại Thủ Dương có truyền thống làm mỳ, và cứ thế cha truyền - con nối, mỳ Chũ đã trở thành kế sinh nhai, phát triển kinh tế cho vùng đất trước đây còn nhiều khó khăn.

Những chiếc lò luôn đỏ lửa là minh chứng cho sự phát triển của một làng nghề đã ăn sâu trong tiềm thức mỗi người dân nơi đây, mỳ Chũ đã và đang vươn xa trở thành món đặc sản "không thể thiếu" với ai có dịp về thăm mảnh đất này.

Những "tấm lụa" dẻo thơm ra lò còn nóng hổi bốc hơi nghi ngút. Với nhiều du khách, nếm thử bánh tráng ngay lúc này cũng là một trải nghiệm rất thú vị, từng miếng bánh dẻo dai, thơm mùi gạo mới thật sự rất khó quên.

Bánh tráng được phơi ở những nơi cao ráo, khô thoáng. Bên cạnh đồi vải thiều lúp xúp, những dàn mỳ trắng trẻo mượt mà khiến cho làng nghề mỳ Nam Dương đẹp như một bức tranh.

Hầu hết các công đoạn sản xuất mỳ tại Nam Dương đều được thay thế bằng máy móc, có chất lượng vượt trội và tiết kiệm thời gian hơn rất nhiều so với trước đây.

Mì được hong phơi khô lần cuối trước khi bó, đóng túi và đưa ra thị trường. Được sản xuất bằng phương pháp gia truyền nên dù không sử dụng các chất bảo quản thực phẩm, hàng the… mỳ Chũ vẫn có độ giòn, dẻo, dai và thơm ngon rất đặc trưng.

Theo Sở KH&CN Bắc Giang, nhờ việc chú trọng bảo hộ nhãn hiệu, mỳ Chũ cũng như nhiều đặc sản nông nghiệp của Bắc Giang đã mở rộng được thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị của mỗi sản phẩm. Cùng với vải thiều và những loại cây ăn quả chủ lực... mỳ gạo Chũ trở thành mũi nhọn kinh tế, góp phần phát triển quê hương Lục Ngạn ngày càng khang trang, giàu đẹp.

Lê An