Theo ghi nhận, tại nhiều khu vực từ thành phố đến các tuyến huyện, tình trạng tờ rơi quảng cáo, mời chào cho vay lãi rất phổ biến theo kiểu: “Alo là có tiền, thủ tục nhanh - gọn, hay “cho vay không cần thế chấp”, chỉ cần “số điện thoại” “thời gian giải quyết từ 5 đến 10 phút”... Thậm chí, không ít đối tượng cho vay nặng lãi còn mạo danh là cán bộ của các ngân hàng, tổ chức tín dụng. 

Tín dụng đen gây ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống, trật tự an toàn xã hội

Thực tế cho thấy, hoạt động của các đối tượng cho vay nặng lãi ngày càng tinh vi, sử dụng nhiều mánh khóe để qua mắt cơ quan chức năng. Bà Bùi Thị Mến, phường Mỹ Độ, TP Bắc Giang bức xúc: “Nhiều tuyến đường bây giờ nhan nhản các tờ dán quảng cáo cho vay trả góp, vừa gây mất mỹ quan mà cũng ảnh hưởng đến đời sống người dân chúng tôi, đây đều là hình thức cho vay lãi “cắt cổ” trong khi đó các cơ quan chức năng cũng chưa có biện pháp để xử lý dứt điểm”.

Mặc dù lãi suất cho vay cao nhưng với thủ tục vay đơn giản, nhiều người cần tiền gấp vẫn tìm đến các dịch vụ TDĐ và khi đã vay thì rất khó có khả năng trả nợ. Hoạt động tín dụng đen phát sinh từ việc người cho vay ham lãi suất cao, mặc dù không có chức năng kinh doanh tiền tệ nhưng vẫn đứng ra huy động vốn từ nhiều người với lãi suất thấp, rồi đem cho vay lại với lãi suất cao hơn nhằm hưởng tiền chênh lệch; người vay cần tiền khi không được tiếp cận nguồn tín dụng chính thống từ các tổ chức tín dụng. 

Đằng sau những lời mời chào hấp dẫn, thủ tục vay tiền nhanh chóng đơn giản là những cạm bẫy lãi suất “khủng” mà không phải ai cũng biết, biến nhiều người trở thành “con nợ” từ đó phát sinh ra các loại tội phạm như: Siết nợ, đòi nợ thuê, cố ý gây thương tích, cưỡng đoạt tài sản, bắt giữ người trái pháp luật, ném chất bẩn vào nhà dân... Tín dụng đen len lỏi từ thành thị đến nông thôn, ngày càng có quy mô lớn, rộng khắp bởi lẽ hình thức vay dễ dàng, cần bao nhiêu cũng có, nhanh chóng có tiền ngay và không cần thủ tục nên dẫu biết là lãi suất “cắt cổ”, rủi ro song nhiều người phải chấp nhận để giải quyết vấn đề tài chính trong thời gian “cấp bách”.

Theo nhiều người may mắn thoát khỏi TDĐ cho biết, mức lãi suất mà người vay phải gánh chịu từ hình thức vay này có thể từ 50-250%/năm, tùy theo loại hình dịch vụ cũng như đối tượng khách hàng. Chủ của dịch vụ này chủ yếu là những công ty tài chính, hiệu cầm đồ, nhiều người do vay tín dụng đen không có khả năng chi trả luôn phải sống trong cảnh bất an, mất nhà, mất tài sản, thậm chí có người phải bỏ trốn khỏi nơi cư trú. Anh Trần Trọng K (40 tuổi, Phường Thọ Xương, TP Bắc Giang) từng “khốn khổ” vì lỡ “vướng” vào TDĐ cho biết cách đây 1 năm vì cần tiền để làm hàng ăn nên anh có vay nóng 50 triệu và hẹn trả trong vòng 4 tháng. Từ khi vay, mỗi ngày anh đều phải trả khoảng 700.000 đồng tiền góp, những khi không trả kịp thì có người đến nhà ngồi, gia đình cũng từ đó mà mâu thuẫn lục đục. “Tình trạng lãi mẹ đẻ lãi con khiến số tiền vay ban đầu đội lên rất nhanh nếu không trả kịp, chưa kể vay của những người này chủ yếu là dân có “máu mặt”, mình chậm lãi hoặc không có khả năng trả thì bị quấy phá khó mà làm ăn yên ổn được, cũng may sau đó được người thân hỗ trợ, tôi dồn tiền để trả dứt điểm nếu không thì không thể yên ổn làm ăn được”.

Người dân cần tỉnh táo trước những "Cái bẫy" vay tiền của tín dụng đen

Theo quy định, trường hợp lãi suất cho vay gấp 10 lần lãi suất ngân hàng và có tính chất chuyên bóc lột sẽ bị khởi tố về tội “cho vay nặng lãi”. Tuy nhiên, để xác định mức lãi suất cho vay trong thực tế rất khó, vì trên giấy tờ vay mượn thường không ghi rõ lãi suất là bao nhiêu, chỉ thể hiện số tiền phải trả nhất định trong một thời điểm nào đó. Để ngăn chặn, xử lý tình trạng TDĐ hoành hành, cơ quan chức năng cần ra quân triệt phá các băng nhóm; tuyên truyền, vận động để người dân cảnh giác, không nhẹ dạ mắc bẫy. Đồng thời tiến hành ra quân thu hồi, xóa bỏ triệt để các tờ rơi, quảng cáo mời chào cho vay được dán khắp nơi tại các khu dân cư, nhất là ở vùng sâu, vùng xa vì đây là hình thức quảng cáo vi phạm luật. Các đoàn thể ở cơ sở phải sát cánh cùng người dân, người sản xuất cần vốn, để kịp thời hỗ trợ tiếp cận được các nguồn vay an toàn, chính thống và đảm bảo để tháo gỡ khó khăn kinh tế, góp phần ổn định kinh tế và trật tự an toàn xã hội./.

Minh Anh