Matteo Paz (trái) cùng Chủ tịch Caltech Thomas F. Rosenbaum - Ảnh: CALTECH

Chỉ từ một bộ dữ liệu cũ mà Cơ quan Hàng không và Vũ trụ quốc gia Mỹ (NASA) gần như đã bỏ quên, Matteo Paz đã tạo nên cú sốc khoa học toàn cầu.

Lật lại dữ liệu từ kính viễn vọng của NASA

Theo Phys.org, phát hiện của Paz giúp cậu thực hiện một bài báo khoa học đăng trên tạp chí The Astronomical Journal, có thể làm thay đổi cách các nhà thiên văn học nghiên cứu về vũ trụ. 

Những đột phá này cũng giúp nâng cao giá trị khoa học của kính viễn vọng NEOWISE, vốn đã được NASA cho dừng hoạt động.

Paz đang là học sinh trung học, có niềm đam mê từ sớm với thiên văn học. 

Sau khi tham dự các buổi nói chuyện về quan sát sao tại Viện Công nghệ California (Caltech) từ khi còn nhỏ, Paz đã tham gia Học viện Tìm kiếm hành tinh (Planet Finder Academy) vào năm 2022.

Tại đây, Paz bắt đầu làm việc cùng các nhà khoa học chuyên nghiệp, được nhà khoa học cao cấp Davy Kirkpatrick tại đơn vị quản lý dữ liệu IPAC hướng dẫn.

Ông đã sớm nhìn thấy tiềm năng từ Paz, nên hỗ trợ cậu thực hiện dự án phân tích dữ liệu từ NEOWISE.

"Tôi thật may mắn khi gặp được Davy", Paz nói. "Ngày đầu tiên trò chuyện với ông ấy, tôi nói muốn thực hiện một bài báo khoa học từ dự án. Ông ấy chỉ nói: Được, vậy chúng ta cùng thảo luận".

Khám phá 1,5 triệu vật thể chưa từng được biết đến

Dù đã dừng hoạt động, kho lưu trữ khổng lồ của NEOWISE vẫn chứa những thông tin giá trị từ vũ trụ. Tuy nhiên, dữ liệu chưa từng được khai thác một cách có hệ thống.

Kirkpatrick đề xuất chỉ nên khảo sát một phần và có chọn lọc để chứng minh tiềm năng ẩn giấu trong kho dữ liệu. Nhưng Paz lại chọn hướng đi khác. Với nền tảng vững chắc về AI và toán học, Paz đã tự động hóa toàn bộ quy trình.

Sau hai năm được tinh chỉnh cùng các nhà thiên văn học, mô hình AI do Paz phát triển có thể xử lý toàn bộ kho dữ liệu từ NEOWISE. Kết quả phát hiện ra 1,5 triệu vật thể thiên văn chưa từng được biết đến.

Các phát hiện không chỉ giúp hiểu rõ hơn về vũ trụ, mà còn mở rộng phạm vi khoa học của NEOWISE, vượt xa sứ mệnh ban đầu của kính viễn vọng này.

Giờ đây, Paz đang hướng dẫn các học sinh trung học tại Học viện Tìm kiếm hành tinh, nơi cậu khởi đầu hành trình nghiên cứu. Cậu hiện là nhân viên được trả lương tại Caltech.

Toàn bộ danh mục phát hiện của Paz dự kiến được công bố vào năm 2025, mở ra cánh cửa mới cho nghiên cứu thiên văn. Phát hiện cũng chứng minh việc kết hợp AI và định hướng sự nghiệp từ sớm có thể mang lại những khám phá vĩ mô.

Theo Bình Minh/ Tuổi trẻ

https://tuoitre.vn/nam-sinh-tim-ra-1-5-trieu-vat-the-khong-gian-ma-nasa-tung-bo-qua-20250415104319905.htm