Thưởng tết là "phao cứu sinh"

Không khó để bắt gặp những bài đăng trên mạng xã hội mỗi dịp cuối năm về chuyện khoe thưởng Tết vài chục triệu đồng, vài tháng lương. Thế nhưng ở chiều ngược lại, nhiều người trẻ âm thầm chịu áp lực vì khoản thưởng Tết khiêm tốn, hoặc thậm chí không có thưởng Tết.

Huỳnh Thành Nhơn (26 tuổi, ngụ ở ngõ 52 Mỹ Đình, P.Cầu Giấy, Hà Nội; trước là P.Mỹ Đình 2, Q.Nam Từ Liêm, Hà Nội) là nhân viên logistics. Nhơn chia sẻ: "Công ty mình chỉ thưởng nửa tháng lương. Những Tết trước về quê, họ hàng hỏi han, so sánh với con nhà người ta làm ngân hàng, công ty nước ngoài, mình cũng thấy chạnh lòng".

Làm việc tại một công ty truyền thông ở TP.HCM gần 3 năm, Nguyễn Thị Kim Huyền (25 tuổi, ngụ ở 119 đường 3/2, P.Hòa Hưng, TP.HCM; trước là P.12, Q.10, TP.HCM) cho biết tết đầu tiên nhận thưởng Tết là một ký ức khó quên.

"Lúc đó được gần một tháng lương, mình vui lắm, cảm giác công sức cả năm được ghi nhận. Nhưng sang năm thứ hai, thứ ba, cảm giác ấy giảm dần. Mình bắt đầu nghĩ: sao vẫn chỉ có vậy?", Huyền nói.

Với nhiều người trẻ, thưởng Tết còn là "phao cứu sinh" cho hàng loạt chi tiêu dồn dập: tiền vé xe về quê, quà tết cho gia đình, lì xì, trả nợ thẻ tín dụng, tiền thuê nhà sau Tết…

Trần Trọng Vỹ (25 tuổi, ngụ ở 499 Cách Mạng Tháng Tám, P.Hòa Hưng, TP.HCM; trước là P.13, Q.10, TP.HCM) là nhân viên marketing mới ra trường. Vỹ cho biết gần như toàn bộ tiền thưởng Tết đã được "lên kế hoạch" từ trước. Vỹ kể: "Mình dùng để trả tiền nợ mua laptop, gửi bố mẹ một ít, phần còn lại để chi tiêu, mua sắm Tết. Sau Tết là… về số 0".

Không ít người trẻ thừa nhận, niềm vui từ thưởng Tết thường đến nhanh nhưng trôi qua cũng rất nhanh. Chỉ sau vài ngày mua sắm, biếu quà, chi tiêu cho gia đình, bạn bè, khoản tiền ấy gần như "tan biến". Điều còn lại là cảm giác trống trải, thậm chí lo lắng cho những tháng đầu năm mới.

Tiền thưởng Tết giúp người trẻ chi trả hàng loạt chi tiêu cuối năm như: tiền vé xe về quê, quà Tết cho gia đình, lì xì, trả nợ thẻ tín dụng, mua sắm cho bản thân... ẢNH MINH HỌA: THANH NAM

Đừng nên kỳ vọng quá nhiều vào thưởng tết

Chuyên gia xã hội học Nguyễn Tùng Linh, Trung tâm tham vấn và trị liệu, tư vấn tâm lý Khải An (P.Bình Trưng, TP.HCM; trước đây thuộc P.An Phú, TP.Thủ Đức, TP.HCM), nói: "Thưởng Tết trong xã hội hiện đại đã vượt ra khỏi phạm vi quan hệ lao động, doanh nghiệp. Nó trở thành một biểu tượng xã hội, gắn với thành công, năng lực, thậm chí là địa vị. Người trẻ, vốn đã chịu nhiều áp lực về sự nghiệp và tài chính, càng dễ rơi vào vòng xoáy so sánh. Điều đáng nói là sự so sánh này không chỉ diễn ra ngoài xã hội, mà còn len lỏi ngay trong nội bộ công ty, giữa các phòng ban, thậm chí giữa những người làm cùng vị trí".

Theo bà Trần Xuân Linh, giảng viên dạy kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, Trung tâm đào tạo thực hành kế toán Việt Hưng (TP.HCM), nhìn nhận: "Thưởng Tết vốn dĩ mang ý nghĩa động viên tinh thần. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao, đặc biệt ở các đô thị lớn, người trẻ có xu hướng kỳ vọng quá nhiều vào khoản thưởng này. Điều này vô hình trung biến nó thành thước đo giá trị bản thân và vị thế trong công việc".

Bà Linh cho rằng đây là tình trạng phổ biến ở người trẻ đi làm, đặc biệt là nhóm mới gia nhập thị trường lao động. Bà Linh nói: "Việc dồn quá nhiều kỳ vọng vào thưởng Tết cho thấy người trẻ chưa có nền tảng tài chính đủ vững. Khi thưởng Tết trở thành nguồn thu chính cho những khoản chi thiết yếu, áp lực sẽ kéo dài sang cả năm sau".

"Nếu không có kế hoạch chi tiêu hợp lý, khoản thưởng tết dễ trở thành "tiền nóng", tiêu nhanh mà cũng hết nhanh, để lại gánh nặng tài chính trong những tháng đầu năm", bà Linh nói thêm.

Nói về câu chuyện không ít người trẻ rơi vào trạng thái hụt hẫng sau tết, khi khoản thưởng đã cạn, còn công việc lại bắt đầu với guồng quay quen thuộc, chuyên gia kỹ năng sống Phạm Thị Minh Khuê, Trung tâm tư vấn tâm lý Việt Tâm (TP.HCM), cho biết đó là dạng "hội chứng sau tết" khá phổ biến.

"Người trẻ dễ cảm thấy mệt mỏi, chán nản khi nhận ra thưởng tết không giải quyết được những vấn đề dài hạn như thu nhập thấp, công việc không như mong muốn", bà Khuê nói.

Theo bà Khuê, nếu không điều chỉnh kỳ vọng, thưởng tết có thể trở thành nguồn gốc của áp lực tâm lý kéo dài, đặc biệt với những người đang loay hoay tìm hướng đi sự nghiệp.

Thưởng Tết vốn dĩ mang ý nghĩa động viên tinh thần. ẢNH MINH HỌA: THANH NAM

Vậy nên nhìn "thưởng Tết" như thế nào cho nhẹ lòng? Bà Khuê cho rằng: "Thưởng Tết nên được nhìn nhận đúng bản chất, đó là một khoản động viên, không phải thước đo giá trị cá nhân. Người trẻ cần tách bạch giữa thưởng Tết và năng lực nghề nghiệp dài hạn. Thay vì hỏi thưởng được bao nhiêu, người trẻ nên tự hỏi năm qua mình đã học được gì, tích lũy được gì. Tư duy này giúp người trẻ giảm áp lực so sánh, đồng thời tập trung vào chiến lược phát triển bền vững".

Ở góc độ cá nhân, nhiều người trẻ đã bắt đầu thay đổi cách nhìn. Hà Thị Lệ Hằng (29 tuổi, ngụ ở 69 Dương Văn Dương, P.Tân Sơn Nhì, TP.HCM; trước là P.Tân Quý, Q.Tân Phú, TP.HCM) cho biết sau vài năm đi làm, chị không còn đặt nặng thưởng Tết. "Tôi coi đó là khoản phụ, có thì tốt, không có thì vẫn ổn. Quan trọng là công việc ổn định, có cơ hội học hỏi", Hằng nói.

Hay Phạm Thành Sang (28 tuổi, ngụ ở 58/2 Phan Chu Trinh, P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM; trước là P.25, Q.Bình Thạnh, TP.HCM) cũng nói: "Suy cho cùng, thưởng Tết chỉ là một niềm vui ngắn trong cả năm lao động. Niềm vui ngắn ấy sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn nếu được đặt trong một bức tranh dài hạn về tài chính, sự nghiệp và sức khỏe tinh thần. Khi không còn xem thưởng Tết là "phao cứu sinh" hay thước đo thành công thì có thể tận hưởng trọn vẹn ý nghĩa ban đầu của nó. Đó là một lời cảm ơn cho những nỗ lực đã qua, để bước vào năm mới với tâm thế vững vàng hơn".

Theo Thanh Nam/ Thanh niên

https://thanhnien.vn/noi-niem-thuong-tet-ap-luc-dai-hay-niem-vui-ngan-185260129214750346.htm