Chuyện tưởng như vô lý lại xảy ra thường xuyên

Anh Đỗ Huỳnh Việt, nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành khoa học máy tính, ĐH Wisconsin-Madison (Mỹ), cho biết câu chuyện có điểm số cao vẫn trượt học bổng quốc tế những tưởng là vô lý nhưng đó là sự thật diễn ra thường xuyên.

Chính anh Việt đã từng là người trong cuộc khi "rớt rồi mới đậu". Từ kinh nghiệm của bản thân, anh cho rằng vấn đề không nằm ở điểm số, mà ở cách kể câu chuyện, sự phù hợp và tư duy trong quá trình xây dựng hồ sơ.

"Một trong những sai lầm phổ biến nhất của sinh viên VN là tin rằng hồ sơ càng nhiều thành tích càng tốt. Nhiều bạn có GPA cao, bài luận được đầu tư, CV dài nhiều trang, liệt kê gần chục câu lạc bộ, dự án. Thế nhưng hồ sơ đẹp lại không "khớp" với học bổng. Vì ở góc nhìn của hội đồng tuyển sinh, điều quan trọng không phải là "đẹp" mà là đúng", anh Việt nói.

Anh Việt cũng cho biết thêm học bổng nào cũng có triết lý. Học bổng thiên về khả năng lãnh đạo tìm người dẫn dắt cộng đồng, có dự án xã hội rõ ràng. Học bổng thiên về nghiên cứu cần ứng viên có định hướng học thuật sâu, nhất quán. Học bổng về phát triển bền vững chú trọng tác động xã hội, khả năng trở về đóng góp…

Để nhận được học bổng quốc tế, ứng viên phải có hồ sơ học bổng mạnh, đáp ứng được nhiều yếu tố ẢNH: BÁ KHẢI

Anh Lê Phi Hùng, nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành thống kê và khoa học dữ liệu tại ĐH Johns Hopkins (Mỹ), nhìn nhận có những sinh viên viết bài luận rất hay nhưng không thể hiện được "bạn là ai?".

"Nhiều hội đồng tuyển sinh nhận xét hồ sơ của ứng viên VN thường được trình bày rất sạch sẽ, bài luận ít lỗi, văn phong trôi chảy. Nhưng khi đọc kỹ, họ lại không cảm thấy "gặp được con người thật" trong đó. Tôi từng đọc những bài luận được viết theo khuôn mẫu. Đó là bắt đầu bằng một câu chuyện truyền cảm hứng, liệt kê thành tích, cuối cùng là câu kết "muốn đóng góp cho cộng đồng". Nhưng các đoạn viết ấy lại thiếu ví dụ cụ thể, thiếu chiều sâu, thiếu những mảnh ghép riêng biệt làm nên cá tính học thuật", anh Hùng cho biết.

Anh Hùng nói thêm thói quen phổ biến trong sinh viên VN là "càng nhiều thành tích càng tốt", nhưng khi hội đồng đọc vào, họ nhận ra hoạt động ngoại khóa nhiều nhưng loãng, có sự thiếu kết nối khi hoạt động không phản ánh định hướng ngành học, thiếu vai trò nổi bật...

Thế nào là một hồ sơ học bổng mạnh?

Tiến sĩ Hồ Phạm Minh Nhật, phó giáo sư, nhà nghiên cứu toàn thời gian tại ĐH Texas (Austin, Mỹ), một trong những trung tâm học thuật hàng đầu thế giới về trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy, cho biết mỗi năm có rất nhiều sinh viên VN đạt GPA cao, có IELTS 8.0, thậm chí từng làm nghiên cứu, nhưng hồ sơ học bổng quốc tế của họ vẫn không được chọn. "Nguyên nhân thường ở cách các bạn thể hiện năng lực học thuật", tiến sĩ Nhật nói.

Hồ sơ học bổng quốc tế không tìm người giỏi nhất, mà tìm người phù hợp nhất ẢNH: PHƯƠNG THẢO

Dưới góc nhìn cá nhân, tiến sĩ Nhật nói về 4 sai lầm phổ biến nhất. Một là thiếu tính cụ thể. Nhiều hồ sơ dừng ở việc kể thành tích: "Tôi đạt GPA 3.9/4.0", "Tôi rất đam mê AI". Nhưng cần hiểu rằng ban tuyển sinh không cần thông tin lặp lại trong bảng điểm. Họ cần biết bạn đã làm gì khác biệt. Hai là thiếu "Research Fit" (nghiên cứu phù hợp). Nhiều ứng viên dùng cùng một SOP (Statement of Purpose, bài luận thể hiện mục đích học tập) cho 5 - 10 trường, chỉ thay tên trường hoặc khoa. Hội đồng sẽ nhận ra ngay là ứng viên không thật sự biết mình muốn làm việc với ai.

Hai sai lầm còn lại, theo tiến sĩ Nhật, đó là thư giới thiệu thiếu chiều sâu và thiếu tư duy phát triển sự nghiệp. "Việc xin thư từ người có chức danh cao nhưng không làm việc trực tiếp thường phản tác dụng. Hội đồng cần chứng cứ cụ thể về năng lực học thuật và thái độ nghiên cứu, không phải lời khen chung chung như "chăm chỉ" hay "học tốt". Và phần lớn bài luận dừng ở quá khứ: "Tôi học ngành này, tôi muốn được nhận", nhưng chương trình nghiên cứu tìm kiếm người có tầm nhìn dài hạn. Hãy kết nối bằng cấp bạn đang theo đuổi với mục tiêu 5 - 10 năm", tiến sĩ Nhật chia sẻ thêm.

Theo tiến sĩ Nhật, một hồ sơ học bổng mạnh luôn trả lời được 3 câu hỏi: Tôi đã từng giải quyết vấn đề gì?, Tôi muốn nghiên cứu cùng ai và vì sao là người đó?, Bằng cấp này sẽ giúp tôi đóng góp điều gì cho cộng đồng nghiên cứu trong 5 - 10 năm tới?.

Anh Vũ Thành Khiết, nghiên cứu sinh chương trình thạc sĩ chính sách công, Trường ĐH Charles Sturt (Úc), nói thêm: "Một yếu tố bị đánh giá thấp ở nhiều ứng viên VN là thư giới thiệu. Có bạn cố chọn giảng viên có học hàm cao để "tạo uy tín", nhưng vấn đề lớn nhất là người đó không hiểu rõ ứng viên. Hệ quả là bức thư chỉ toàn nhận xét chung chung. Một bức thư chất lượng phải đưa ra ví dụ cụ thể về quá trình học tập, làm việc; cũng như phải phân tích điểm mạnh, tiềm năng học thuật, hoặc minh chứng cho những gì ứng viên viết trong bài luận…".

Từ kinh nghiệm của bản thân, anh Khiết nhìn nhận: "Một điểm mà nhiều học bổng quốc tế đánh giá rất cao là tư duy phản biện, nhưng lại là thực tế khiến không ít sinh viên VN gặp khó. Cần lý giải được vì sao chọn ngành đó, phải phản biện được các vấn đề trong lĩnh vực mình theo đuổi, cũng như thể hiện được góc nhìn toàn cầu. Nếu chỉ mô tả vấn đề ở VN mà quên đặt trong bối cảnh khu vực, thế giới, hoặc xu hướng toàn cầu thì rất dễ mất điểm".

Theo Thanh Nam/ Thanh Niên

https://thanhnien.vn/vi-sao-sinh-vien-diem-cao-ielts-80-van-truot-hoc-bong-quoc-te-18526013118402009.htm