Giải bài toán giúp AI “học không quên” trong thực tế

Từng là thủ khoa đầu vào lớp 10 chuyên toán và giành giải nhất học sinh giỏi cấp tỉnh, Ngọc cho biết lựa chọn ngành khoa học máy tính để tìm kiếm cơ hội ứng dụng toán học vào thực tiễn. Theo Ngọc, chính sự kết nối giữa toán và công nghệ đã khiến lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) trở nên hấp dẫn, đáng để theo đuổi lâu dài.

Không chỉ dừng lại ở học tập, Ngọc sớm tham gia các nhóm nghiên cứu và trở thành đồng tác giả chính của hai công bố quốc tế tại tạp chí Neurocomputing (Tạp chí khoa học quốc tế chuyên về lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và học máy) và hội nghị ICLR (Hội nghị quốc tế có tên đầy đủ là International Conference on Learning Representations). Ngọc cho biết việc có bài báo được chấp nhận khi còn là sinh viên không chỉ là thành tích mà còn là động lực lớn để tiếp tục con đường nghiên cứu khoa học.

Ngọc theo đuổi nghiên cứu các mô hình giúp AI học liên tục mà không quên kiến thức cũ. ẢNH: NVCC

Trong đó, công trình tại ICLR với tên gọi “Mô hình kết hợp các chuyên gia dạng thưa cho bài toán học liên tục”, là nghiên cứu mà Ngọc tâm đắc nhất. Theo Ngọc, bài toán học liên tục nhằm giúp mô hình AI có thể tiếp thu nhiệm vụ mới mà không quên những gì đã học trước đó, một hạn chế phổ biến của các hệ thống hiện nay.

“AI hiện nay vẫn gặp vấn đề học trước quên sau, nên việc cải thiện khả năng học liên tục sẽ giúp các hệ thống như trợ lý ảo hay robot hoạt động hiệu quả và ổn định hơn trong môi trường thực tế”, Ngọc chia sẻ.

Theo Ngọc, để giải quyết bài toán này, nhóm nghiên cứu đã kết hợp phân tích toán học của mô hình hỗn hợp các chuyên gia trong mạng nơ-ron với các phương pháp tinh chỉnh hiện đại. Cách tiếp cận này không chỉ cải thiện hiệu năng mà còn mở ra hướng phát triển mới cho các mô hình AI có khả năng thích nghi lâu dài.

Ngọc cho biết hành trình đến với nghiên cứu không thiếu những thử thách, đặc biệt là bài báo đầu tiên tại Neurocomputing. Theo Ngọc, quá trình phản biện kéo dài gần một năm với nhiều vòng đánh giá khắt khe, yêu cầu bổ sung thí nghiệm và làm rõ các lập luận khoa học.

Nền tảng toán vững chắc

“Có những thời điểm nhóm phải thực hiện các thử nghiệm trong lĩnh vực hoàn toàn mới chỉ trong vòng một tuần. Việc nhanh chóng tiếp cận lý thuyết, thiết kế thí nghiệm hợp lý và hoàn thiện bài báo trong thời gian ngắn là thử thách lớn nhưng cũng giúp rèn luyện tư duy nghiên cứu”, Ngọc chia sẻ.

Song song với học tập tại trường, Ngọc còn là trợ lý nghiên cứu tại Trung tâm nghiên cứu trí tuệ nhân tạo, thuộc Trường Đại học VinUni. Theo Ngọc, công việc hằng ngày xoay quanh việc đọc tài liệu, trao đổi với người hướng dẫn và triển khai các thí nghiệm nhằm kiểm chứng ý tưởng...

Ngọc cho biết môi trường nghiên cứu chuyên nghiệp với các nhà khoa học giàu kinh nghiệm đã giúp học hỏi nhanh chóng. Việc thường xuyên tham gia thảo luận và lắng nghe các hướng nghiên cứu khác nhau cũng là cách để mở rộng góc nhìn và tìm ra ý tưởng mới.

Ngọc kết hợp nền tảng toán học vững chắc vào các công bố quốc tế về trí tuệ nhân tạo. ẢNH: NVCC

Trước đó, khi tham gia nhóm DSLab (Phòng thí nghiệm khoa học dữ liệu) thuộc BKAI - trung tâm trí tuệ nhân tạo của Trường Công nghệ thông tin và truyền thông, Đại học Bách khoa Hà Nội, Ngọc đã có những bước đi đầu tiên trong nghiên cứu khoa học. Theo Ngọc, đây là nơi giúp hình thành kỹ năng đọc hiểu tài liệu, tư duy phản biện và cách trình bày một vấn đề nghiên cứu một cách rõ ràng, logic.

“Để cân bằng giữa việc học và nghiên cứu, mình lựa chọn cách tập trung tối đa trên lớp để nắm chắc kiến thức nền tảng. Theo Ngọc, việc hiểu bài ngay từ đầu giúp tiết kiệm thời gian và dành nhiều công sức hơn cho các dự án nghiên cứu chuyên sâu”, Ngọc chia sẻ.

Nữ sinh cho biết nền tảng toán học tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hành trình này. Toán giúp hiểu rõ bản chất các mô hình AI, từ đó có thể phân tích lý thuyết và đề xuất những cải tiến phù hợp cho từng bài toán cụ thể.

Động lực theo đuổi nghiên cứu của Ngọc đến từ niềm yêu thích khám phá và sự tò mò trước những vấn đề phức tạp. Theo Ngọc, sự ủng hộ từ gia đình cùng với sự đồng hành của thầy cô, bạn bè và đồng nghiệp đã giúp mình kiên trì vượt qua những giai đoạn khó khăn.

“Dù con đường nghiên cứu còn nhiều thử thách, mình tin rằng mỗi công trình đều mang lại giá trị nhất định. Niềm vui lớn nhất là khi những ý tưởng của mình có thể đóng góp, dù nhỏ, vào sự phát triển của lĩnh vực trí tuệ nhân tạo”, Ngọc tâm sự.

Theo Thái Phúc/ Thanh niên

https://thanhnien.vn/nu-sinh-bach-khoa-no-luc-khac-phuc-loi-nho-truoc-quen-sau-cua-ai-185260330141605111.htm