Nhân lực trẻ được kỳ vọng vươn lên làm chủ, biến AI thành đòn bẩy cho phát triển bền vững - Ảnh: X.DUNG

Chia sẻ tại diễn đàn Nhân lực chất lượng cao năm 2026 tổ chức ở TP.HCM mới đây, một số chuyên gia cho rằng thách thức lớn nhất hiện nay không phải tiếp cận công nghệ mà là năng lực tái thiết kế tổ chức, học lại và khả năng thích ứng của con người.

"Nghịch lý năng suất" trong thời đại AI

Ông Đào Trung Thành, chuyên gia chuyển đổi số và AI, nói trí tuệ nhân tạo đã rời phòng thí nghiệm đi vào đời sống, xuất hiện trong học tập, công việc và vận hành tổ chức, không đơn thuần công nghệ mà là năng lực thích nghi. Dự báo khoảng 170 triệu việc làm mới yêu cầu kỹ năng số được tạo ra, trong khi khoảng 92 triệu việc làm có nguy cơ bị thay thế, đặc biệt là các công việc mang tính lặp lại và đơn giản.

Mô hình đội ngũ lai giữa con người và AI đang phát triển mạnh, nhiều phòng ban tại các công ty ở Trung Quốc sử dụng AI Agent như một nhân viên thực thụ được cài đặt trên máy tính. Với nhóm doanh nghiệp tuyến đầu, trong đó có các tập đoàn công nghệ như Google, Microsoft có tới 71% doanh nghiệp xác nhận phát triển mạnh hơn khi triển khai đội ngũ lai giữa con người và AI. Trong khi 39% lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng vẫn phát triển tốt khi vận hành theo mô hình truyền thống.

Dù AI giúp công cụ vận hành nhanh hơn song ông Thành cho rằng năm 2026 đang xuất hiện "nghịch lý năng suất" khi công nghệ tăng tốc nhưng con người lại trở nên mệt mỏi hơn. "AI không chỉ tự động hóa công việc mà còn buộc tổ chức phải thiết kế lại quyền quyết định và quy trình vận hành.

Nếu doanh nghiệp chỉ bổ sung AI mà không thiết lập quy trình mới, AI có thể tạo thêm điểm nghẽn, tạo ra kỳ vọng "ảo" về tăng hiệu suất", ông Thành nhấn mạnh.

Kỹ năng quan trọng nhất trong kỷ nguyên AI theo đánh giá là năng lực học lại. Dự báo đến năm 2030, khoảng 39% các kỹ năng cốt lõi hiện nay sẽ thay đổi hoàn toàn. Không chỉ biết sử dụng mà cần biết giao việc, nhận diện sai số và biết cách kiểm chứng kết quả do AI tạo ra.

Những kỹ năng giảm giá nhanh nhất là lao động lặp lại và xử lý theo mẫu. Kế toán và kiểm toán đang chịu sức ép tự động hóa ngày càng lớn, trong khi kỹ năng liên quan đến AI và dữ liệu lớn, mạng và an ninh mạng, tư duy phân tích và sáng tạo, sự bền bỉ, linh hoạt và thích nghi đang trên đà tăng giá.

Ý kiến khác là sự xuất hiện của siêu nhân viên là cá nhân có khả năng sử dụng AI hiệu quả. Nhận định chung là Việt Nam hiện có nền tảng số đủ rộng để AI lan nhanh cũng như xã hội sẵn tâm thế tiếp nhận công nghệ mới nhưng triển khai AI theo chiều sâu vẫn là bài toán lớn về năng lực tổ chức.

Kỹ năng con người là yếu tố sống còn

Từ góc độ quản trị nhân sự, ông Lê Nhật Trường Chinh - nhà sáng lập và CEO Success Partner - cho rằng nhiều doanh nghiệp hiện quản trị con người chủ yếu bằng cảm giác. Doanh nghiệp định giá nhà máy, thương hiệu, công nghệ, dữ liệu hay doanh thu nhưng chưa thể định giá được con người. Doanh nghiệp chỉ nhận ra vấn đề khi nhân sự giỏi rời đi, doanh số giảm hoặc tổ chức mất động lực. Cả tuyển sai người, đào tạo nhiều nhưng tổ chức không mạnh lên và thiếu tính kế thừa trong đội ngũ.

Ông Leo Võ Thái Lâm - nhà sáng lập 10X Value - dẫn nghiên cứu của Harvard Business Review cho thấy 95% lãnh đạo tham gia khảo sát tin rằng có khả năng tự nhận thức nhưng thực tế chỉ 10-15% sở hữu kỹ năng này.

Nhiều nhà lãnh đạo có năng lực kỹ thuật tốt nhưng thất bại khi làm việc nhóm do thiếu khả năng nhận biết những tín hiệu ngầm trong đội ngũ, năng lực cá nhân không đồng nghĩa với năng lực của tổ chức.

Có thực tế là vị trí quản lý ở nhiều doanh nghiệp thường được trao cho người có thâm niên, chuyên môn kỹ thuật và hiệu suất cao chứ không phải người có năng lực quản lý và lãnh đạo tốt nhất.

"Xử lý các vấn đề liên quan đến con người hoàn toàn khác với xử lý lỗi kỹ thuật. Những điểm mạnh trong chuyên môn như tính chính xác, logic hay khả năng tập trung sâu đôi khi trở thành rào cản trong quản lý cảm xúc của bản thân và người khác", ông Lâm nhận định.

Theo Bình Minh/ Tuổi trẻ

https://tuoitre.vn/ai-tai-dinh-hinh-thi-truong-lao-dong-20260513102808386.htm