Từ lưu file đơn giản đến trò chuyện với AI

"Ủa, file mẹ mới tải xuống đâu mất rồi con?", câu hỏi từ đầu dây bên kia khiến Đỗ Lê Huy (26 tuổi, ngụ xã Tân Nhựt, TP.HCM) bật cười. Anh hỏi lại mẹ đã tải tệp tin về thư mục nào thì nhận được câu trả lời đầy bất lực: "Mẹ cũng không biết nữa". Cuối cùng, Huy phải chuyển sang gọi video để hướng dẫn mẹ làm lại từ đầu.

Những tình huống như vậy không xa lạ với chàng trai sinh năm 2000 và nhiều người trẻ khác. Trong bối cảnh công nghệ ngày càng thẩm thấu vào mọi mặt đời sống, từ thanh toán, liên lạc, làm việc đến giải trí, không ít người trở thành những "thầy công nghệ" bất đắc dĩ cho cha mẹ mình.

Với Huy, những gì anh hướng dẫn mẹ không phải là các kỹ năng công nghệ phức tạp. Đó thường chỉ là cách lưu tài liệu, tải tệp tin hay đăng một nội dung lên mạng xã hội. Tuy nhiên, vì không sử dụng thường xuyên nên mỗi lần cần làm, mẹ anh lại phải nhờ đến sự trợ giúp của con trai. Những cuộc gọi hỏi cách sử dụng máy tính diễn ra khá thường xuyên đến mức Huy gần như đoán được nội dung ngay khi thấy mẹ gọi điện.

Người trẻ đồng hành cùng cha mẹ trên hành trình tiếp cận công nghệ. ẢNH: THY QUỲNH

Trong khi đó, "giáo trình công nghệ" của Lê Thị Khuê Quỳnh (19 tuổi, ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM) càng hiện đại hơn khi xoay quanh các công cụ trí tuệ nhân tạo như ChatGPT và Gemini.

Quỳnh thường hướng dẫn ba mẹ cách đặt câu lệnh để hỏi về những vấn đề gần gũi trong cuộc sống như sức khỏe, nấu ăn hay chăm sóc cây cối. Không chỉ dạy cách sử dụng, cô còn nhắc ba mẹ kiểm chứng lại thông tin thay vì tin tưởng hoàn toàn vào câu trả lời do AI cung cấp. "Mấy công cụ này phải đặt câu hỏi đúng thì mới cho ra câu trả lời hữu ích. Em cũng dặn ba mẹ nên kiểm tra lại thông tin vì AI đôi khi vẫn có thể trả lời sai", Quỳnh chia sẻ.

Khi công nghệ giúp gia đình gắn kết hơn

Cô Lê Minh Thu, mẹ của Huy, cho biết mỗi khi cần cập nhật phần mềm, xử lý lỗi trên máy tính hay tìm hiểu một ứng dụng mới, con trai luôn là người đầu tiên cô nghĩ đến. Theo cô Thu, thế hệ trẻ có điều kiện tiếp cận và cập nhật công nghệ nhanh hơn nên thường dễ tìm ra giải pháp cho những vấn đề mà người lớn tuổi gặp phải.

Với cô Thu, công nghệ không tạo ra khoảng cách mà ngược lại có thể giúp các thành viên trong gia đình xích lại gần nhau hơn. Khi cùng tiếp cận những nguồn thông tin, ứng dụng học tập hay hình thức giải trí mới, các thế hệ sẽ có thêm những chủ đề chung để trao đổi.

Không xem việc học công nghệ từ con là sự "đảo chiều" vai trò trong gia đình, cô Thu cho rằng đó đơn giản là sự hỗ trợ qua lại giữa các thế hệ. Việc cha mẹ học hỏi từ con cái về công nghệ cũng tự nhiên như ngày trước cha mẹ dạy con tập đọc, tập viết hay làm những phép tính đầu tiên. Mỗi thế hệ đều có những thế mạnh riêng và việc hỗ trợ lẫn nhau là một phần của đời sống gia đình hiện đại.

Nếu trước đây cha mẹ là người dẫn con bước vào thế giới, thì ngày nay nhiều người trẻ đang giúp cha mẹ bước vào thế giới số. ẢNH: THY QUỲNH

Trong quá trình giúp cha mẹ thích nghi với thế giới số, người trẻ cũng học cách lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành nhiều hơn với người thân.

Với Huy, thử thách lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở sự kiên nhẫn. "Mất kiên nhẫn thì hầu như lúc nào cũng có", anh thừa nhận. Thế nhưng sau mỗi lần như vậy, Huy lại nhớ đến những năm tháng mẹ kiên nhẫn dạy mình học tập và làm quen với cuộc sống. "Hồi xưa chắc mẹ cũng muốn nổi nóng nhiều lần lắm nhưng vẫn phải kiên nhẫn với mình. Giờ đến lượt mình phải học lại điều đó", anh chia sẻ.

Với Khuê Quỳnh, điều khó nhất không phải là hướng dẫn cách sử dụng AI mà là giúp cha mẹ cởi mở hơn với những công nghệ mới. Ban đầu còn dè dặt, mẹ cô thường đặt câu hỏi chưa đủ cụ thể nên nhận được những câu trả lời chưa đúng mong muốn. Sau gần một tháng được con gái hướng dẫn cách đặt câu lệnh hiệu quả hơn, bà đã tự tin hơn khi sử dụng AI để giải đáp những thắc mắc trong cuộc sống thường ngày.

Theo tiến sĩ Bùi Việt Thành (giảng viên Khoa Văn hóa học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM), hiện tượng người trẻ trở thành "thầy công nghệ" của cha mẹ phản ánh sự thay đổi trong cách các thế hệ trao đổi tri thức trong gia đình hiện đại.

"Sự thay đổi vai trò này cho thấy quan hệ giữa các thế hệ trong gia đình đang trở nên linh hoạt và mang tính tương tác hai chiều hơn. Người trẻ không chỉ là người tiếp nhận mà còn trở thành người chia sẻ tri thức, trong khi cha mẹ sẵn sàng học hỏi từ con cái", tiến sĩ Thành nhận định.

Theo tiến sĩ Thành, những tương tác tưởng chừng rất nhỏ như hướng dẫn sử dụng điện thoại, cài đặt ứng dụng hay làm quen với AI lại tạo ra cơ hội để cha mẹ và con cái dành thời gian cho nhau nhiều hơn. Đó không chỉ là quá trình trao đổi kỹ năng mà còn là sự chia sẻ cảm xúc, góp phần củng cố sự gắn kết và niềm tin trong gia đình.

Tiến sĩ Thành nhìn nhận điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh nhịp sống hiện đại ngày càng gấp gáp và các thành viên trong gia đình đôi khi ít có cơ hội trò chuyện trực tiếp. Việc người trẻ đồng hành cùng cha mẹ trong quá trình tiếp cận công nghệ không chỉ giúp người lớn tuổi thích nghi với môi trường số mà còn góp phần duy trì sự kết nối giữa các thế hệ, trở thành điểm tựa giúp cha mẹ tiếp cận công nghệ một cách đúng đắn và an toàn.

Nếu trước đây cha mẹ là người dẫn con bước vào thế giới, thì ngày nay nhiều người trẻ đang giúp cha mẹ bước vào thế giới số. Sự đảo chiều vai trò ấy không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà còn là câu chuyện về sự đồng hành, thấu hiểu và học hỏi lẫn nhau giữa các thế hệ trong một xã hội đang thay đổi rất nhanh.

Theo Thy Quỳnh/ Thanh niên

https://thanhnien.vn/cha-me-dua-con-vao-doi-con-giup-cha-me-buoc-vao-the-gioi-so-185260704171244489.htm