Hai sự việc liên tiếp liên quan đến sinh viên ngành y khiến dư luận phản ứng mạnh về vấn đề y đức. Vụ đầu tiên là hai sinh viên mặc trang phục y tế livestream tại bệnh viện và buông lời đe dọa gây hại. Vụ thứ hai là một nữ sinh ngành hộ sinh đăng nội dung đùa về việc cố tình lấy ven trật nhiều lần để "trả đũa" người bệnh.

N.K.T. (xin giấu tên), sinh viên Khoa Y, Trường Đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết trước khi thực tập, sinh viên đều được học và thực hành cách giao tiếp với người bệnh, đồng thời được nhắc nhở kỹ về y đức, văn hóa ứng xử và việc sáng tạo nội dung trên mạng xã hội.

Theo T., các quy định đã tương đối rõ ràng. Tuy nhiên, một bộ phận người làm nội dung vẫn dễ bị cuốn theo lượt xem, nhất là khi những phát ngôn cợt nhả được người xem cổ súy.

Những đoạn clip sinh viên y "cợt nhả" liên tục làm dậy sóng mạng xã hội. ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

H.M.Q. sinh viên ngành y đa khoa, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, cho rằng chương trình đào tạo vẫn có phần nghiêng về lý thuyết. Vì vậy, khi bước vào bệnh viện, mỗi sinh viên phải tiếp tục quan sát, rèn luyện và tự điều chỉnh. "Mình nghĩ rằng giao tiếp và y đức không phải những kỹ năng chỉ học một lần là đủ", Q. nói.

Theo Q., khi mặc áo blouse hay giới thiệu mình là sinh viên y, người học dễ được công chúng nhìn nhận như một phần của ngành. Bạn cho rằng sinh viên vẫn có quyền sáng tạo, hài hước, nhưng cần nhận thức rõ giới hạn, đặc biệt với kiến thức chuyên môn, thông tin người bệnh và những vấn đề nhạy cảm.

Từ học y đức đến rèn tính chuyên nghiệp

PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Bắc, giảng viên cao cấp bộ môn ngoại, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho rằng hai vụ việc chưa thể đại diện cho toàn bộ hệ thống đào tạo. Nhưng chúng cho thấy cần thay đổi cách giảng dạy y đức và chuẩn mực nghề nghiệp.

Theo ông Bắc, hành vi thiếu chuẩn mực có thể xuất hiện ở bất kỳ cơ sở nào nếu giá trị nghề nghiệp chưa được chuyển hóa thành năng lực ứng xử.

Bác sĩ Bắc cho rằng sinh viên có thể thuộc nguyên tắc "tôn trọng người bệnh" nhưng lúng túng khi bị từ chối cho khám. Người học hiểu yêu cầu "không gây hại" nhưng vẫn đem việc tiêm thuốc, lấy ven hoặc nỗi đau của bệnh nhân ra làm trò đùa. Điểm cao môn đạo đức y học cũng chưa chắc giúp một người kiểm soát cảm xúc khi bị phản đối.

Vì vậy, theo ông Bắc, việc đào tạo cần gắn giá trị với hành vi có thể quan sát. Tôn trọng người bệnh phải thể hiện bằng việc giới thiệu đúng vai trò, xin phép trước khi thăm khám và chấp nhận quyền từ chối. Trung thực là không che giấu sai sót. Trách nhiệm là nhận lỗi và chủ động khắc phục hậu quả.

Cần rèn y đức cho sinh viên ngành y ngay từ ghế nhà trường. Ảnh: N.A

Ông Bắc lưu ý việc lập tức dán nhãn một sinh viên "thiếu y đức" có thể khiến giáo dục dừng lại ở phán xét. Chúng ta cần xác định hành vi nào chưa chuyên nghiệp, chuẩn mực nào bị vi phạm, hậu quả ra sao và người học còn thiếu năng lực gì.

"Kế hoạch khắc phục có thể bao gồm học lại về quyền và phẩm giá người bệnh, đào tạo về tính chuyên nghiệp trên mạng xã hội, viết phản tư có hướng dẫn, xin lỗi phù hợp, tham gia cố vấn, tăng cường giám sát và đánh giá lại trước khi trở lại môi trường lâm sàng. Tôi cho rằng một bản kiểm điểm hoặc một lời xin lỗi chưa đủ để chứng minh sự thay đổi. Mà bằng chứng quan trọng hơn là sau sự việc, người học có biết tiếp nhận phản hồi không, có hiểu hậu quả của hành vi không, có ứng xử phù hợp hơn trong những tình huống tương tự không và có duy trì được hành vi chuyên nghiệp theo thời gian không", ông Bắc nói.

Theo nhiều ý kiến, nhân viên y tế cần giữ thái độ nghiêm túc, chuẩn mực khi làm việc và tiếp xúc với người bệnh. ẢNH: AN VY

Thạc sĩ Trần Lâm Kim Phượng, giảng viên Khoa Văn hóa và truyền thông, Trường Đại học Văn hóa TP.HCM, cho rằng một buổi livestream tưởng như mang tính cá nhân sẽ trở thành hành vi truyền thông công khai khi diễn ra trong bệnh viện. "Mọi phát ngôn khi đó đều có khả năng ảnh hưởng đến niềm tin của công chúng đối với ngành y", bà Phượng nói.

Theo bà Phượng, mỗi sinh viên đều là một "chủ thể truyền thông". Nội dung đã đăng có thể bị chụp lại, cắt ghép và lan truyền trong vài phút. Kỹ năng sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm vì thế cần được xem là một phần của đạo đức nghề nghiệp hiện đại.

Bà Phượng cho rằng sinh viên không chỉ cần biết điều gì được phép đăng, mà còn phải dự đoán cách công chúng tiếp nhận nội dung khi nó bị tách khỏi bối cảnh. Khi người đăng xuất hiện trong áo blouse hoặc tại bệnh viện, phát ngôn cá nhân dễ bị liên hệ với nhà trường, cơ sở y tế và ngành nghề họ theo đuổi.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho rằng sinh viên y lớn lên cùng TikTok, Facebook nên dễ mang tâm thế của nhà sáng tạo nội dung vào bệnh viện. Khi lượt xem lấn át ý thức nghề nghiệp, bệnh viện có nguy cơ bị biến thành phông nền, còn nỗi đau và kỹ thuật y khoa trở thành chất liệu gây chú ý.

Ông Hoàng đề xuất tuyển sinh và đào tạo ngành sức khỏe cần quan tâm hơn đến khả năng phán đoán, giao tiếp, sự ổn định tâm lý và lòng trắc ẩn. Các bài đánh giá tình huống hay phỏng vấn nhiều trạm có thể giúp quan sát cách thí sinh phản ứng khi người bệnh từ chối, hay gặp áp lực...

Theo An Vy-Thế Duy/ Thanh niên

https://thanhnien.vn/sinh-vien-nganh-y-cot-nha-tren-mang-y-duc-de-dau-185260729094656206.htm