Con nhà nghèo là tiểu thuyết của Hồ Biểu Chánh xuất bản năm 1930, được xây dựng với hai tuyến nhân vật là giới điền chủ quyền thế và giới tá điền bị trị, trong một xã hội thuở giao thời giữa phong kiến và Tây hóa. Cô Tư Lựu con nhà tá điền, bố mẹ mất sớm, có hai người anh là cai tuần Bưởi và Ba Cam. Cai tuần Bưởi là tá điền của bà Cai Hiếu và vợ chồng cậu Hai Nghĩa, còn Ba Cam làm tài xế xe hơi cho một ông thầy kiện ở Sài Gòn.
Lời hẹn ước sẽ mang tin vui cho Xuân Hương của Quang Tĩnh đã không thành. Khi chàng trở về quê thì bố mẹ chàng đã quyết định cưới em vợ của chàng để làm...
Xuân Hương nhận lời đi chơi thuyền trên sông Đáy cùng Huyện Lê nhưng với điều kiện phải mời cả bà huyện cùng đi. Song điều cẩn thận giữ ý
của Xuân Hương...