Căn cứ nội dung bạn đọc Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh hỏi, Luật sư Hoàng Thị Ngọc Minh (Đoàn Luật sư Bắc Ninh), Công ty luật TNHH QR Law trả lời như sau:  

Luật sư Hoàng Thị Ngọc Minh

Thửa đất của bạn đã được cấp GCNQSDĐ năm 2023, bạn có quyền của người sử dụng đất trong đó có quyền sử dụng lối đi chung để vào thửa đất và được Nhà nước bảo hộ khi người khác xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp về đất đai của mình. 

Do diện tích đất ngõ đã có từ lâu đời, có trên các bản đồ địa chính nên đây có thể xác định là đất công do UBND xã quản lý, ko thuộc quyền sử dụng đất của riêng ai.

Hành vi tự ý xây cổng, xây tường chắn trên phần ngõ đi chung vốn được thể hiện trên bản đồ địa chính là hành vi lấn chiếm đất công và cản trở lối đi hợp pháp của chủ sử dụng đất phía trong. Đây là hành vi bị cấm theo Khoản 1 Điều 11 và Khoản 1 Điều 31 Luật Đất đai 2024 và vi phạm Điều 176 Bộ luật Dân sự 2015. 

Biện pháp xử lý:Theo điểm a khoản 1 và khoản 8 Điều 13 Nghị định 123/2024/NĐ-CP quy định hành vi chiếm đất công bị xử phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng và buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu, tức là buộc tháo dỡ công trình vi phạm.

Như vậy, về pháp lý, hành vi của ông A là trái luật, xâm phạm quyền sử dụng đất công và quyền đi lại của bạn.

Về hướng xử lý, bạn cần nộp đơn tố cáo hành vi lấn, chiếm đất công và cản trở lối đi chung đến UBND cấp xã, phường nơi có đất. Trong đơn cần mô tả rõ hiện trạng, thời điểm phát sinh vi phạm và yêu cầu lập biên bản, xác minh hồ sơ địa chính. Kèm theo đơn, bạn nên cung cấp: (i) GCN QSDĐ của bạn; (ii) ảnh/video hiện trạng; (iii) bản đồ địa chính hoặc trích lục địa chính thể hiện đường ngõ; (iv) biên bản làm việc hoặc các tài liệu khác có liên quan (nếu có). Sau khi xác minh, cơ quan nhà nước sẽ xử phạt hành chính và buộc tháo dỡ công trình vi phạm; nếu người vi phạm không chấp hành thì được cưỡng chế theo Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Mặc dù ông A xây dựng trái phép nhưng bức tường là tài sản thuộc sở hữu của ông A, bạn không được tự ý xâm phạm.

Nếu bạn tự ý phá thì có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại điểm a Khoản 2 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP với mức phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi Hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân …. hoặc xử lý hình sự theo quy định tại  Điều 178 Bộ luật Hình sự về Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản với mức hình phạt tiền lên đến 100.000.000 đồng, và phạt tù lên đến 20 năm tuỳ thuộc vào giá trị tài sản bị thiệt hại và các tình tiết định khung khác. Đây là lý do người bị cản trở không được “tự ý hành động” bằng biện pháp bạo lực, xâm phạm, huỷ hoại tài sản của người khác dù mình đang ở vị trí đúng.

Về phương diện pháp lý, để bảo vệ quyền sử dụng đất, bạn có hai hướng xử lý như sau:

Thứ nhất, tiếp tục yêu cầu cơ quan có thẩm quyền theo Luật Đất đai và Luật Xử lý vi phạm hành chính buộc tháo dỡ phần công trình vi phạm nhằm khôi phục lại tình trạng ban đầu của lối đi chung. 

Thứ hai, bạn có thể khởi kiện vụ án dân sự tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, yêu cầu Tòa án buộc tháo dỡ công trình vi phạm, trả lại diện tích lối đi chung. Nếu việc bịt ngõ, chặn lối đi chung còn gây ra thiệt hại và chứng minh được thiệt hại đó thì bạn hoàn toàn có thể yêu cầu tòa án giải quyết việc bồi thường thiệt hại do hành vi trái pháp luật đó gây ra.

Trong trường hợp bạn đã có đơn tố cáo tại UBND xã nhưng đến nay đã hơn 06 tháng chưa được giải quyết. 

Theo Luật Tố cáo 2018, thời hạn giải quyết tố cáo là 30 ngày kể từ ngày thụ lý; trường hợp phức tạp thì được gia hạn nhưng không quá 60 ngày. Việc đơn tố cáo của bạn không được giải quyết trong hơn 6 tháng là không đúng thời hạn theo quy định pháp luật, làm ảnh hưởng quyền và lợi ích hợp pháp của bạn trong quá trình sử dụng đất.

Do đó, bạn có quyền làm văn bản khiếu nại việc chậm giải quyết đơn tố cáo hoặc tố cáo tiếp đến cơ quan cấp trên là Chủ tịch UBND tỉnh để được xem xét giải quyết. Trong đơn cần nêu rõ thời điểm đã nộp đơn, nội dung đơn và đề nghị cơ quan nhà nước xử lý trách nhiệm đối với UBND xã, đồng thời buộc phải giải quyết tố cáo theo đúng quy định.

Duy Phách