Bảo vật quốc gia bức giá (phù điêu) tượng tạc hình Quốc Tổ Lạc Long Quân ở đền Nội Bình Đà - Ảnh: LÊ SƠN

Các hiến sắc (sắc phong) còn đang lưu giữ ở Đình Nội và ở Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam. Lễ hội Bình Đà hằng năm diễn ra từ ngày 24-2 đến 6-3 âm lịch tại đền nội Bình Đà có tổ chức lễ rước sắc này, cùng với lễ tế và dâng hương “Đức Quốc Tổ” Lạc Long Quân.

Ông Đinh Quang Hải chia sẻ khi trả lời câu hỏi của Tuổi Trẻ Online về vị trí của lễ hội Bình Đà trong hệ thống tín ngưỡng thờ Quốc Tổ của người Việt nói chung và lễ hội Đền Hùng - giỗ Tổ Hùng Vương.

Ông Hải là người con của Bình Minh, đồng thời có nghiên cứu sâu về lịch sử vùng đất cổ này cùng với lễ hội Bình Đà.

“Quốc Tổ của muôn dân Bách Việt”

UBND xã Bình Minh cũng thông tin về lễ hội Bình Đà ngày 30-3 cho biết, theo truyền thuyết dân gian lưu truyền qua nhiều thế hệ, nơi đây gắn liền với câu chuyện về Âu Cơ - Lạc Long Quân.

Sau khi 50 người con theo mẹ lên núi, 50 người con theo cha xuống biển, khi đến vùng đất Bảo Đà (Bình Đà, xã Bình Minh, Hà Nội ngày nay), nhận thấy thế đất đẹp với địa thế "lục long chiêu hội, lưỡng phương giao phi", sông nước uốn quanh, gò đồi mang dáng rồng chầu, hổ phục, Lạc Long Quân đã chọn nơi đây làm điểm dừng chân dựng nghiệp.

Sau khi Quốc Tổ hóa về trời, nhân dân địa phương đã an táng ngài tại gò Tam Thai (Ba Gò) thuộc đất Bảo Đà.

Để tưởng nhớ công đức của vị thủy tổ, người dân lập đình (đền) Nội Bình Đà làm nơi thờ phụng, tôn vinh với bức đại tự trang trọng "Vi Bách Việt tổ" - khẳng định ý nghĩa thiêng liêng: Quốc Tổ của muôn dân Bách Việt.

Ông Hải cho biết theo các thần tích và tư liệu lịch sử còn lưu giữ, trong suốt nhiều thế kỷ, 16 vị vua thuộc các triều đại phong kiến Việt Nam đã từng về Bình Đà dâng lễ Quốc Tổ.

Di tích hiện còn bảo tồn 16 đạo sắc phong suy tôn Lạc Long Quân là "Khai quốc thần", một phần sắc phong này hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Đây là những tư liệu quý khẳng định vị thế đặc biệt của Bình Đà trong hệ thống tín ngưỡng thờ Quốc Tổ của người Việt.

Bên cạnh giá trị lịch sử, đình (đền) Nội Bình Đà còn lưu giữ nhiều cổ vật quý hiếm. Nổi bật là bức phù điêu gỗ sơn son thếp vàng có niên đại gần một thiên niên kỷ, được chạm khắc tinh xảo và còn bảo tồn khá nguyên vẹn.

Bức phù điêu khắc họa hình tượng Quốc Tổ Lạc Long Quân đội mũ bình thiên, mặc áo hoàng bào, cùng các lạc hầu, lạc tướng của triều đình Lạc Việt tham dự hội đua thuyền, được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2015.

PGS.TS Đinh Quang Hải khẳng định giá trị to lớn của lễ hội Bình Đà trong hệ thống tín ngưỡng thờ Quốc Tổ của người Việt - Ảnh: T.ĐIỂU

Lễ hội Bình Đà giỗ Lạc Long Quân, ngay trước giỗ Tổ Hùng Vương

Gắn liền với quần thể di tích đình (đền) nội và đình ngoại Bình Đà là Lễ hội Bình Đà, tổ chức từ ngày 26-2 đến ngày 6-3 âm lịch hằng năm. Trong đó, ngày 26-2 âm lịch là ngày giỗ Đức Linh Lang Đại Vương, còn ngày 6-3 âm lịch là ngày giỗ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân, cũng là ngày chính hội.

Lễ hội Bình Đà mang đậm màu sắc tín ngưỡng thờ Quốc Tổ với hệ thống nghi lễ trang nghiêm, cổ kính được bảo tồn qua nhiều thế hệ. Các nghi thức rước, tế, dâng hương cùng nhiều hoạt động văn hóa dân gian truyền thống được thực hành theo những quy chuẩn chặt chẽ.

Ngày 1-4-2014, Lễ hội Bình Đà đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Đây cũng là lễ hội văn hóa phi vật thể cấp quốc gia đầu tiên của thành phố Hà Nội.

Theo Thiên Điểu/ Thanh niên

https://tuoitre.vn/truoc-ngay-gio-to-hung-vuong-ve-binh-da-le-gio-quoc-to-lac-long-quan-20260331070534655.htm