Thiết lập cơ chế cảnh báo sớm và phản ứng nhanh đối với chính sách

Ngày 31/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về: Tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027; Tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2027. Đề cập đến tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Quốc hội Trần Thị Vân (Đoàn TP. Bắc Ninh) đề cập đến bốn câu chuyện từ thực tiễn.

Bà Trần Thị Vân phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Câu chuyện thứ nhất: Một đoạn đường cao tốc được sửa chữa, cơ quan chức năng đặt biển báo hạn chế tốc độ để bảo đảm an toàn cho người tham gia giao thông. Nhưng khi đường đã sửa xong, mặt đường thông thoáng, điều kiện lưu thông được khôi phục thì biển hạn chế tốc độ vẫn còn đó. Người dân vẫn phải đi theo tốc độ giới hạn. Đây là độ trễ trong việc chấm dứt chính sách khi điều kiện thực tế đã thay đổi.

Câu chuyện thứ hai: Có vốn đầu tư công, có dự án, có nhà thầu nhưng giá vật liệu xây dựng công bố thấp hơn nhiều so với giá thị trường. Nhà thầu chưa triển khai đã đứng trước nguy cơ thua lỗ, dự án chậm tiến độ, vốn đầu tư không thể giải ngân. Đây là độ trễ trong điều chỉnh chính sách trước biến động của thị trường.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận (Ảnh: Quang Vinh)

Câu chuyện thứ ba: Sau sắp xếp đơn vị hành chính, có trụ sở công dôi dư; doanh nghiệp giáo dục có nhu cầu và sẵn sàng đầu tư xây dựng trường học. Nhưng đề xuất sử dụng đất lại bị từ chối với lý do chưa phù hợp quy hoạch đất giáo dục, mặc dù khoản 2 Điều 6 Nghị quyết 248 của Quốc hội đã có cơ chế cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trụ sở cơ quan sang đất giáo dục khi chưa có quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất. Đây là độ trễ trong tổ chức thực hiện chính sách, khiến nguồn lực sẵn có chưa được khai thác.

Câu chuyện thứ tư: Tại Phật Sơn, Trung Quốc, một quán lẩu gà bất ngờ nổi tiếng trên mạng xã hội thu hút hàng nghìn khách mỗi ngày, gây áp lực giao thông và hạ tầng công cộng. Chính quyền địa phương không thụ động chờ đợi hay vội vàng hạn chế hoạt động kinh doanh, mà chủ động mở bãi đỗ xe, cải thiện giao thông, bố trí nhà vệ sinh, lực lượng hỗ trợ và kết nối các dịch vụ du lịch lân cận. Từ một quán ăn nhỏ, họ tạo ra cơ hội phát triển kinh tế cho cả khu vực. Đây là cách chính quyền phản ứng nhanh, chuyển một hiện tượng thị trường thành cơ hội phát triển.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận (Ảnh: Quang Vinh)

Từ 4 câu chuyện trên, theo bà Vân, chúng ta không thiếu chính sách, mà đang thiếu một cơ chế phản ứng đủ nhanh và một tinh thần dám chịu trách nhiệm để kết nối những nguồn lực riêng lẻ thành động lực và cơ hội để phát triển, độ trễ trong phản ứng chính sách và tổ chức thực thi đang là điểm nghẽn lớn của năng lực quản trị và điều hành.

Để khắc phục vấn đề này, bà Vân kiến nghị, thiết lập cơ chế cảnh báo sớm và phản ứng nhanh đối với chính sách. Khi quy định bộc lộ bất cập, ảnh hưởng trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp, phải chủ động rà soát, điều chỉnh hoặc chấm dứt, không chờ đến kỳ tổng kết, sửa đổi. Mỗi vướng mắc phải có cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn xử lý cụ thể. Cùng với đó, quy định thời hạn phản ứng đối với những vấn đề cấp bách, tác động lớn đến sản xuất, kinh doanh và đầu tư.

Đổi mới phương thức thanh tra, kiểm tra và đánh giá cán bộ

Bà Vân cũng đề xuất, cần có cơ chế tiếp nhận, phân loại, xác định cơ quan chủ trì và thời hạn trả lời. Từ đó chấm dứt tình trạng kiến nghị chuyển qua nhiều cấp nhưng không xác định được ai chịu trách nhiệm cuối cùng và khi nào có kết quả. Vị Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh cũng cho rằng, phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý bằng quy trình, thủ tục sang quản lý theo mục tiêu và kết quả thực chất. Đổi mới phương thức thanh tra, kiểm tra và đánh giá cán bộ.

“Cần phân biệt rõ hành vi cố ý vi phạm, vụ lợi với những trường hợp chủ động đổi mới, dám đề xuất, dám chịu trách nhiệm trong khuôn khổ pháp luật nhưng gặp rủi ro khách quan. Nếu không làm rõ điều này, tâm lý sợ sai, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm sẽ tiếp tục cản trở sự phát triển” bà Vân nói.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận (Ảnh: Quang Vinh)

Bà Vân kiến nghị, Quốc hội và Chính phủ cần xây dựng cơ chế đánh giá độ trễ chính sách, coi đây là tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực điều hành. Cần đo lường thời gian từ khi phát hiện vướng mắc đến khi xử lý; từ khi tiếp nhận kiến nghị đến khi có kết quả thực chất. Đồng thời, tăng cường giám sát của Quốc hội đối với những chính sách chậm triển khai, kiến nghị kéo dài và những cơ hội phát triển bị bỏ lỡ do chậm thực thi.

Ông Nguyễn Cao Sơn phát biểu (Ảnh: Quang Vinh)

Theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Cao Sơn (Đoàn Phú Thọ), cần giảm chi phí, khơi thông đầu tư, giữ vững mục tiêu tăng trưởng hai con số, năm 2026 – 2027. Theo đó, giảm giá điện để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp; đồng thời đề nghị giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại về 0% theo phương án đang được xem xét, và kéo dài hỗ trợ thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng đối với dầu diesel, đồng bộ thời gian hỗ trợ với xăng, tạo nguồn lực phục hồi cho sản xuất, vận tải và thi công.

Để giảm giá điện bền vững, theo ông Sơn, cần giảm chi phí đầu tư và vận hành: ưu tiên vốn cho các đường dây truyền tải, trạm biến áp theo Quy hoạch điện 8 điều chỉnh để giải tỏa công suất; có cơ chế vay ưu đãi cho các thiết bị điện nhập khẩu như: thiết bị điện gió, điện mặt trời, thủy điện. Hiện nay giá thiết bị tăng từ 20% đến 40% so với cùng kỳ năm trước; cập nhật quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, cắt giảm thủ tục đầu tư cho các dự án năng lượng và xác định tiêu chí, thời hạn điều chuyển công suất giữa các địa phương.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận (Ảnh: Quang Vinh)

Theo Anh Vũ - Việt Thắng - Quang Vinh/daidoanket.vn

https://daidoanket.vn/thieu-co-che-phan-ung-du-nhanh-va-mot-tinh-than-dam-chiu-trach-nhiem.html