BTV (cũ)
Tin 
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán cần đáp ứng được yêu cầu hết sức quan trọng trong điều kiện mới, làm sao huy động được nguồn lực để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất trong thời kỳ mới. Quan trọng và xuyên suốt nhất của việc xây dựng luật là bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư và của các thành viên thị trường.
Quốc hội khóa XVI tiếp tục chương trình làm việc tại Hội trường, thảo luận về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
Sáng nay (28/10), dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI tiếp tục chương trình làm việc tại Hội trường, thảo luận về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán với tinh thần làm việc khẩn trương, trách nhiệm cao.
Bày tỏ cơ bản đồng tình với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh) đã góp ý thêm về khoản 3, Điều 6 của dự thảo Luật. Trong đó, Nhà nước có chính sách đầu tư hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, công nghệ thông tin cho hoạt động của thị trường chứng khoán, chính sách khuyến khích, hỗ trợ, phát triển và thu hút nguồn nhân lực cho ngành chứng khoán, tuyên truyền phổ biến kiến thức về chứng khoán và thị trường chứng khoán. Đại biểu đề nghị làm rõ vấn đề hỗ trợ nguồn nhân lực cho ngành chứng khoán.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân ủng hộ phải có chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng thị trường chứng khoán. Đại biểu cho biết, trong quá trình vận hành kể từ phiên giao dịch đầu tiên vào ngày 20/7/2000, thị trường chứng khoán Việt Nam có một hai lần không giao dịch được, ảnh hưởng đến tâm lý các nhà đầu tư, trong đó có nhà đầu tư nước ngoài. Hiện nay, thống kê có khoảng hơn 14 triệu tài khoản cá nhân và tổ chức đang giao dịch trên thị trường chứng khoán. Vì vậy, cần đầu tư cơ sở hạ tầng, công nghệ thông tin hiện đại để đảm bảo cho thị trường hoạt động liên tục, an toàn, minh bạch, có thể hướng tới giao dịch liên tục 24/24h, liên thông giữa các thị trường với nhau.
Thị trường chứng khoán thường xảy ra những tình huống cấu kết, lũng đoạn thị trường, thao túng thị trường nên nguồn nhân lực cho thị trường chứng khoán, nhất là nhân lực về quản lý nhà nước, nhân lực cho khâu vận hành, giám sát, thanh tra, kiểm tra các lệnh giao dịch…, phải là nhân lực chất lượng cao. Do vậy, Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung hoặc có quy định chi tiết về nội dung này.
Đại biểu cũng bày tỏ đồng tình với nội dung của Điều 6a về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán, phù hợp với thời kỳ cách mạng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chúng ta đang khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu thêm một thử nghiệm, đó là giúp cho các công ty khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có bảng niêm yết riêng, danh mục riêng trên thị trường. Nếu những doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo sử dụng theo chuẩn, quy định giống như các công ty khác thì sẽ khó vì doanh nghiệp mới nên chưa có các báo cáo kế toán, kiểm toán. Trong khi đó những doanh nghiệp này nhiều rủi ro. Cho nên cần tạo điều kiện cho những quỹ đầu tư mạo hiểm thực hiện danh mục này, hoặc nếu đã ban hành rồi thì có hướng dẫn chi tiết thêm.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng cho rằng hiện nay cơ cấu vốn đang có sự chênh lệch, cần được tái cấu trúc để phục vụ cho nền kinh tế. Theo Đại biểu, mục tiêu đặt ra là tăng trưởng hai con số, tăng tổng vốn đầu tư xã hội từ 35-40% GDP. Trong tổng vốn đầu tư xã hội, 20% đến từ vốn đầu tư công (khu vực nhà nước), khoảng 20% đến từ FDI (khu vực có vốn đầu tư nước ngoài) và 60% còn lại là khu vực dân doanh (trong đó 80% đến từ nguồn vốn tín dụng của ngân hàng thương mại). Nguồn vốn tín dụng ngân hàng thương mại là nguồn vốn ngắn hạn, nếu cho vay trung dài hạn sẽ lệch về cơ cấu vốn. Chỉ cần một ngân hàng tăng lãi suất lập tức có sự đua tranh nâng lãi suất, làm rối loạn thị trường.
Do đó về mặt lý và nguyên tắc, cơ cấu vốn trung dài hạn phải được tài trợ từ thị trường chứng khoán. Vậy làm sao để thị trường chứng khoán Việt Nam đóng góp được vào nguồn vốn trung dài hạn của nền kinh tế?
Đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng cần thu hút được vốn đầu tư ở trong nước và vốn đầu tư nước ngoài vào thị trường chứng khoán. Cần sớm có văn bản hướng dẫn để tạo ra hàng hóa cho thị trường có chất lượng, cũng như quan tâm đến "room" của nhà đầu tư nước ngoài, tạo điều kiện cho các công ty có vốn đầu tư nước ngoài niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam, cũng như cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước mà Nhà nước không cần phải nắm tỉ lệ chi phối.
Đại biểu cũng bày tỏ mong muốn Bộ Tài chính sớm tạo điều kiện cho Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam kết nối với trung tâm tài chính quốc tế để phát huy tiềm năng của mình.
Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội) góp ý cho Điều 6a trong dự thảo Luật về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán. Theo Đại biểu, trong bối cảnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các mô hình kinh doanh mới đang thay đổi nhanh chóng hoạt động cung cấp dịch vụ chứng khoán, một cơ chế thử nghiệm phù hợp có thể tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo, đồng thời giúp cơ quan quản lý đánh giá rủi ro trước khi cho phép triển khai diện rộng. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến tài sản, quyền lợi của nhà đầu tư và sự an toàn của thị trường. Vì vậy, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cần được thiết kế một cách chặt chẽ, bảo đảm vừa tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, vừa giữ vững nguyên tắc quản lý thị trường và bảo vệ người tham gia thử nghiệm cũng như các nhà đầu tư nói chung.
Đại biểu Nguyễn Phương Thủy đề nghị, cần bảo đảm tính thống nhất giữa Luật Chứng khoán với pháp luật về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, pháp luật về công nghiệp công nghệ số. Điều 6a dự kiến bổ sung vào Luật Chứng khoán đã dẫn chiếu việc thực hiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát theo quy định của pháp luật về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng như pháp luật về công nghiệp công nghệ số. Vì vậy, các quy định cụ thể cần phải bảo đảm thống nhất, tránh hình thành các cơ chế riêng khi chưa rõ căn cứ.
Theo đại biểu, Điều 21 của Luật Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tại khoản 6 đã giao cho Chính phủ căn cứ vào yêu cầu quản lý thực tiễn của từng ngành, lĩnh vực để ban hành văn bản quy định chi tiết các nội dung cần thiết để xử lý các vấn đề phát sinh khác với luật, các nghị định trước.
"Tôi nghĩ căn cứ vào khoản 6 của Luật Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo đã hoàn toàn có đủ cơ sở để Chính phủ ban hành các cơ chế về thử nghiệm có kiểm soát mà không cần thiết phải bổ sung một điều riêng trong luật này. Trường hợp nếu vẫn bổ sung một điều trong Luật Chứng khoán thì nội dung phải mang tính khác biệt", Đại biểu bày tỏ.
Thứ hai cần làm rõ thẩm quyền cho phép thử nghiệm những nội dung chưa được pháp luật quy định hoặc khác với quy định của pháp luật. Điểm cốt lõi của cơ chế thử nghiệm có kiểm soát là cơ quan có thẩm quyền cho phép được tiến hành các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới mà chưa có quy định của pháp luật hoặc có nội dung khác với quy định của pháp luật hiện hành, trong điều kiện thực tiễn với giới hạn về phạm vi không gian và thời gian nhất định.
Theo Đại biểu, nếu chỉ cấp phép thử nghiệm mà không giải quyết được vướng mắc pháp lý đối với hoạt động được thử nghiệm thì cơ chế có thể không đạt được mục tiêu. Ngược lại, nếu cho phép áp dụng khác quy định của pháp luật mà không rõ căn cứ thẩm quyền sẽ phát sinh rủi ro về tính hợp pháp và trách nhiệm của các cơ quan cấp phép. Vì vậy, Đại biểu đề nghị cần hoàn thiện Điều 6a cũng như dự thảo Nghị định kèm theo theo hướng xác định rõ phạm vi được phép thử nghiệm khác với quy định của pháp luật hiện hành, thẩm quyền, trình tự quyết định, đồng thời làm rõ việc thực hiện cơ chế theo khoản 6 Điều 21 nêu trên, không nên chỉ quy định về thẩm quyền cấp phép mà bỏ ngỏ vấn đề pháp lý quan trọng nhất của thử nghiệm có kiểm soát.
Thứ ba, Đại biểu đề nghị quy định việc miễn, loại trừ trách nhiệm phải bảo đảm chặt chẽ, có điều kiện và không tạo ra những ngoại lệ thiếu nhất quán trong hệ thống pháp luật. Xu hướng chúng ta đang bổ sung rất nhiều quy định về miễn và loại trừ trách nhiệm trong các luật chuyên ngành trình Quốc hội. Nếu mỗi lĩnh vực đều thiết kế một loại lệ riêng mà không có nguyên tắc thống nhất thì việc áp dụng pháp luật sẽ khó bảo đảm sự rõ ràng và nhất quán.
"Tôi hiểu rằng thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ mới thì luôn có rủi ro và cần có cơ chế để bảo vệ phù hợp cho cả cơ quan thực thi công vụ lẫn tổ chức tham gia thử nghiệm. Nhưng cần phân biệt rõ giữa rủi ro phát sinh dù chủ thể đã tuân thủ đầy đủ điều kiện thực hiện đúng nghĩa vụ phòng ngừa và báo cáo với thiệt hại xảy ra do vi phạm che giấu rủi ro hoặc không thực hiện biện pháp cần thiết để hạn chế thiệt hại", Đại biểu bày tỏ.
Do đó, đại biểu Nguyễn Phương Thủy đề nghị cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cần được rà soát và hoàn thiện thêm. Cơ chế này chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi vừa tạo được không gian cho đổi mới sáng tạo, vừa xác định rõ về phạm vi pháp lý cũng như thẩm quyền quyết định cũng như trách nhiệm của các cơ quan có liên quan.
Cùng ý kiến góp ý với đại biểu Nguyễn Phương Thủy, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng) góp ý hai nội dung, trong đó có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cần có giới hạn rõ và khoanh vùng rủi ro của tổ chức sang khách hàng. Đại biểu bày tỏ ủng hộ việc tạo không gian thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán. Tuy nhiên, đây là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến tiền, tài sản và dữ liệu của nhà đầu tư. Vì vậy, dự thảo luật cần xác lập nguyên tắc bảo vệ tối thiểu, không nên chỉ dẫn chiếu chung hoặc giao toàn bộ nội dung cốt lõi cho văn bản dưới luật.
Do đó, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị quy định: Người tham gia phải tự nguyện, được cung cấp đầy đủ thông tin và cảnh báo về phạm vi, mức độ rủi ro; tài sản của khách hàng phải được tách biệt; dữ liệu cá nhân và dữ liệu giao dịch phải được bảo vệ; có cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại và xử lý tài sản, hợp đồng khi thử nghiệm tạm dừng hoặc kết thúc. Chính phủ có thể quy định hạn mức, người tham gia, giá trị giao dịch, phạm vi và thời gian cho từng giải pháp, nhưng trong khuôn khổ nguyên tắc, tiêu chí dừng và trách nhiệm đã được luật xác định.
Cụm từ "tự chịu trách nhiệm" cần được hiểu là nhà đầu tư chấp nhận rủi ro thông thường sau khi đã được thông tin đầy đủ, không thể được dùng để miễn nghĩa vụ của tổ chức khi có lỗi, vi phạm, sự cố hệ thống thuộc trách nhiệm của mình. Cơ chế miễn, loại trừ trách nhiệm cũng không áp dụng với hành vi gian lận, cố ý vi phạm hoặc bỏ qua nguy cơ đã biết mà không có biện pháp phòng ngừa phù hợp. Khi thử nghiệm không đạt kết quả, phải có phương án chuyển giao tài sản, dữ liệu, hợp đồng và giải quyết quyền lợi còn tồn đọng của khách hàng.
Đại biểu cũng đề nghị bổ sung khoản 3 Điều 1 của dự thảo Luật về việc bổ sung Điều 6a vào Điều 6 nguyên tắc: "Việc tham gia cơ chế, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát phải trên cơ sở tự nguyện sau khi người tham gia được cung cấp đầy đủ thông tin và cảnh báo rủi ro. Giấy chứng nhận thử nghiệm phải được xác định phạm vi, đối tượng, thời hạn, hạn mức và tiêu chí tạm dừng. Tổ chức thử nghiệm phải tách biệt tài sản của khách hàng, bảo mật dữ liệu, có phương án xử lý hợp đồng, tài sản, dữ liệu, có khiếu nại khi kết thúc hoặc tạm dừng thử nghiệm. Việc tự chịu rủi ro không loại trừ trách nhiệm bồi thường do lỗi vi phạm, gian lận hoặc sự cố thuộc trách nhiệm của tổ chức".
Theo đại biểu Dương Khắc Mai, cách quy định này đặt giới hạn pháp lý ngay trong luật, phần các thông số kỹ thuật có thể giao cho Chính phủ điều chỉnh theo mức độ rủi ro từng mô hình, đồng thời bảo đảm việc miễn, loại trừ trách nhiệm phù hợp với pháp luật về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và không làm mất quyền được bảo vệ của khách hàng.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ một số vấn đề đại biểu quan tâm - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
Thay mặt cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã làm rõ thêm một số nội dung mà các đại biểu Quốc hội quan tâm. Trước hết, về nguyên tắc chung khi xây dựng cũng như hoàn thiện dự thảo Luật, cần đáp ứng được yêu cầu hết sức quan trọng trong điều kiện mới, làm sao huy động được nguồn lực để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong thời kỳ mới.
Theo Bộ trưởng, muốn đạt được yêu cầu trên phải xây dựng được một thị trường chứng khoán công khai, minh bạch, hoạt động hiệu quả và theo chuẩn quốc tế. Quan trọng và xuyên suốt nhất của việc xây dựng luật là bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư và các thành viên thị trường.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, chúng ta đang nỗ lực, phấn đấu để được các tổ chức xếp hạng thị trường chứng khoán, trong đó FTSE Russell đã nâng hạng chúng ta từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Mục tiêu là khi chúng ta được nâng hạng đồng nghĩa với các quỹ đầu tư sẽ quan tâm, thị trường Việt Nam sẽ thu hút được nguồn vốn của nước ngoài vào phát triển kinh tế đất nước.
"Xuyên suốt quá trình soạn thảo là mục tiêu cải cách thủ tục hành chính để tạo điều kiện cho thị trường phát triển nhưng không đồng nghĩa với việc hạ tiêu chuẩn. Nhiều thủ tục hành chính đã được sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu phát triển mới và phù hợp với các luật pháp đã ban hành, trong đó mục tiêu quan trọng nhất vẫn là bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư và nhân dân", Bộ trưởng nhấn mạnh.
Về mối quan hệ giữa ngân hàng lưu ký và ngân hàng thanh toán, đây là một bước cải cách thủ tục hành chính nhằm phối hợp chặt chẽ giữa Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong việc trao đổi thông tin. Luật lần này quy định các điều kiện hoạt động, bảo đảm chuẩn an toàn, hệ số K và các tỉ lệ hoạt động của ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải tuân thủ Luật Các tổ chức tín dụng và quy định của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời bổ sung điều kiện để trở thành ngân hàng thanh toán, hướng tới mục tiêu thị trường hoạt động công khai, minh bạch và hiệu quả nhất.
Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), mục tiêu quan trọng nhất vẫn phải là đảm bảo quyền lợi của nhà đầu tư. Mặc dù thử nghiệm để đưa công nghệ mới vào, nhưng không được phép xảy ra rủi ro hệ thống, hệ thống phải an toàn tuyệt đối. Do đó, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu ý kiến của đại biểu và quy định chặt chẽ về vấn đề này.
Về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin của Sở Giao dịch Chứng khoán và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ trưởng cho biết, trải qua các giai đoạn phát triển từ phần mềm hiện tại đang vận hành tương đối ổn định, việc đầu tư nâng cấp công nghệ thông tin, hướng tới làm chủ công nghệ và đáp ứng quy mô thị trường ngày càng lớn là yêu cầu hết sức thiết thực.
Liên quan đến vấn đề phát triển nguồn nhân lực, trước đây từng có cơ chế đặc thù cho cán bộ, công chức của Ủy ban Chứng khoán để cạnh tranh với các công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ trong bối cảnh nguồn nhân lực chất lượng cao rất khan hiếm và các tổ chức trung gian sẵn sàng trả lương cao để thu hút nhân sự. Giai đoạn 2000 - 2012, khi thị trường sôi động, số lượng cán bộ Ủy ban chuyển sang làm việc cho các công ty chứng khoán chiếm tỉ lệ lớn (hơn 180 người trên tổng số hơn 300 người), cho thấy tầm quan trọng của việc duy trì chính sách đãi ngộ hợp lý để giữ chân cán bộ.
Về mô hình tổ chức các Sở giao dịch chứng khoán, cơ quan soạn thảo đang nghiên cứu, đánh giá rất kỹ hoạt động hiện tại gồm Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và các công ty con là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Thời gian tới, sẽ nghiên cứu phân định rõ Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh tập trung niêm yết và giao dịch cổ phiếu và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội sẽ nghiên cứu giao dịch trái phiếu và các sản phẩm phái sinh, bảo đảm hoạt động thông suốt, thúc đẩy thị trường phát triển và giảm khâu trung gian.
Theo Diệp Anh/Báo Điện tử Chính phủ
