Kiến tạo năng lực quốc gia

Theo Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, Nghị quyết 19 gồm nhiều “mảnh ghép” để hình thành mô hình phát triển mới. Đó là đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh, đổi mới quản trị quốc gia, phát triển nguồn nhân lực…

Muốn triển khai đúng Nghị quyết, cần hiểu rõ kiến trúc mô hình phát triển mới để từ đó xác định đúng vị trí, vai trò, trọng tâm hành động của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp…

Mô hình phát triển mới mà Nghị quyết 19 xác lập không phải tập hợp các chính sách mà là một kiến trúc phát triển gồm năm tầng gắn kết hữu cơ: Các nguồn lực phát triển, hệ thống chuyển hóa nguồn lực, năng lực quốc gia, thịnh vượng và sức mạnh quốc gia.

Điểm đột phá của mô hình không nằm ở việc bổ sung động lực tăng trưởng mới mà ở việc đặt năng lực quốc gia vào vị trí trung tâm của toàn bộ quá trình phát triển. Mô hình này vận hành theo năm nguyên lý cơ bản: Kiến tạo năng lực thay cho khai thác nguồn lực; năng suất được tạo ra từ đổi mới sáng tạo; giá trị được tạo ra từ sự kết nối; phát triển đồng thời tạo ra sự thịnh vượng và sức mạnh quốc gia; cuối cùng là mọi chủ thể đều tham gia kiến tạo năng lực quốc gia.

Đáng lưu ý, trong mô hình mới, Nhà nước không còn là chủ thể duy nhất tạo ra sự phát triển, thay vào đó, doanh nghiệp, người dân, tổ chức xã hội, trường đại học… đều là những chủ thể cùng tham gia kiến tạo năng lực quốc gia. Mỗi chủ thể cần xác định đúng vị trí, vai trò, trọng tâm hành động để kết nối thành một cơ chế vận hành thống nhất, chuyển hóa nguồn lực thành năng lực, năng suất, thịnh vượng và sức mạnh quốc gia.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Dũng, yêu cầu lớn nhất đối với các bộ, ngành, địa phương trong mô hình phát triển mới không phải là làm thêm nhiều việc mà là làm đúng việc hơn. Thành công của các địa phương không chỉ đo bằng số lượng dự án đầu tư hay tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) mà còn bằng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chất lượng nguồn nhân lực, chất lượng quản trị và khả năng liên kết vùng...

Đối với các bộ, ngành, mỗi chính sách được ban hành phải góp phần tạo dựng năng lực quốc gia. Cụ thể, chính sách khoa học, công nghệ phải hướng tới nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo; chính sách tài chính phải giúp huy động và phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn; chính sách giáo dục phải hướng tới nâng cao năng lực con người… Đối với cộng đồng doanh nghiệp, mục tiêu không chỉ là mở rộng quy mô hay gia tăng lợi nhuận mà còn phải làm chủ công nghệ, nâng cao năng suất, xây dựng thương hiệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững

Để triển khai Nghị quyết 19 vào cuộc sống, Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động gồm 40 chỉ tiêu cụ thể, trong đó phấn đấu tăng trưởng bứt phá từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030, GDP bình quân đầu người phấn đấu đạt khoảng 8.500USD vào năm 2030; giai đoạn 2031-2035 phấn đấu tăng trưởng từ 8-8,5%, thu nhập bình quân đầu người khoảng 13.500USD; giai đoạn 2036-2045 phấn đấu tăng trưởng khoảng 7,5%, thu nhập bình quân đầu người khoảng 28.000USD.

Quán triệt tinh thần và tư duy phát triển mới của Nghị quyết 19, Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam lựa chọn chủ đề “Đồng hành kiến tạo tăng trưởng bền vững: Doanh nghiệp-Địa phương-Quốc gia” cho sự kiện thường niên của Chương trình Kết nối và Chia sẻ về Phát triển bền vững năm 2026. Qua đó đưa phát triển bền vững không chỉ là mục tiêu mà trở thành phương thức phát triển để doanh nghiệp cùng địa phương và Chính phủ kiến tạo những động lực tăng trưởng mới theo mô hình phát triển tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Khắc Quốc Bảo, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố Hồ Chí Minh trong định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030 sẽ chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng suất lao động cao; phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế các-bon thấp; xây dựng nền quản trị hiện đại, minh bạch, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả. Theo định hướng này, thành phố đang tập trung vào ba mũi đột phá, gồm: Hoàn thiện và vận hành đầy đủ trung tâm tài chính quốc tế tại Thủ Thiêm; xây dựng hạ tầng kết nối vùng-cảng biển, logistics, đường sắt đô thị; đưa đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh trở thành năng suất thật sự trong từng doanh nghiệp.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Thống kê nhận định, sau 40 năm Đổi mới, nền kinh tế đã bắt đầu xuất hiện những tín hiệu của quá trình chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng vốn, lao động sang mô hình dựa vào đổi mới sáng tạo, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chú trọng nâng cao năng suất lao động.

Tín hiệu rõ nhất là bình quân giai đoạn 2021-2025, năng suất lao động tăng 5,2%/năm, đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt 47,04%; tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP tăng liên tục từ 12,87% năm 2021 lên 14,02% năm 2025...

Cùng với đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đang từng bước chuyển từ yếu tố hỗ trợ sang yếu tố tạo năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng. Những chuyển động đó cho thấy nền kinh tế đang củng cố động lực tăng trưởng, tạo nền tảng phát triển cho giai đoạn 2026-2030.

Theo Phương Anh/Báo Nhân Dân

https://nhandan.vn/buoc-chuyen-chien-luoc-trong-tu-duy-phat-trien-cua-viet-nam-post982958.html