Nhà máy điện hạt nhân Taishan ở tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc - Ảnh: EDF

Báo South China Morning Post ngày 6-3 đưa tin Trung Quốc chuẩn bị đưa vào vận hành một lò phản ứng đốt chất thải hạt nhân công suất cực cao trong năm 2027. Nước này kỳ vọng dự án này sẽ đáp ứng an toàn nhu cầu năng lượng của nhân loại trong 1.000 năm tới.

Lò phản ứng hạt nhân nói trên sử dụng hệ thống cận tới hạn điều khiển bằng máy gia tốc (accelerator-driven subcritical system - ADS). Không chỉ tạo ra năng lượng, hệ thống ADS còn có thể chuyển hóa chất thải phóng xạ có thời gian bán rã dài thành các đồng vị có thời gian bán rã ngắn hơn và ít nguy hiểm hơn.

Dự án trên được hợp tác thiết kế bởi Viện Khoa học Trung Quốc (CAS) và các doanh nghiệp hạt nhân quốc gia, được đặt tại phía nam tỉnh Quảng Đông. Nếu đưa vào hoạt động thành công, đây sẽ là hệ thống gia tốc đầu tiên trên thế giới có công suất đạt ngưỡng megawatt.

Nhật báo Khoa học và Công nghệ ngày 2-3 dẫn lời ông He Yuan phó giám đốc của Viện Vật lý Hiện đại thuộc CAS cho biết hệ thống nói trên là “phương pháp lý tưởng được toàn cầu ghi nhận cho sản xuất nhiên liệu hạt nhân và xử lý rác thải hạt nhân”.

Ông He Yuan cho biết hệ thống này có thể đốt uranium hiệu quả hơn gấp 100 lần, đồng thời giảm thời gian tồn tại của chất thải hạt nhân xuống còn chưa đến một phần nghìn so với hiện tại.

Dù mang những công năng đầy hứa hẹn, hệ thống ADS mới chỉ được thử nghiệm trong các dự án như của Trung Quốc, chưa được áp dụng trong các lò phản ứng thương mại.

Các lò phản ứng hạt nhân thông thường thải ra một lượng đáng kể chất thải là các chất phóng xạ nhóm actinide có thời gian bán rã dài, có thể gây nguy hiểm trong hàng chục ngàn, thậm chí hàng trăm ngàn năm.

Vấn đề nói trên đặt sức ép cho giới nghiên cứu, thúc đẩy tìm ra cách phân tách các đồng vị phóng xạ có thời gian bán rã dài thành các đồng vị có thời gian bán rã ngắn hơn. Từ đó giúp xử lý chất thải hạt nhân dễ dàng hơn, theo Hiệp hội Hạt nhân Thế giới.

Hệ thống ADS đảm bảo lò phản ứng không thể duy trì phản ứng dây chuyền trừ khi được cung cấp năng lượng bởi máy gia tốc tích hợp - đóng vai “cầu chì” loại bỏ nguy cơ phản ứng vượt tầm kiểm soát.

Máy gia tốc còn giúp phân tách các đồng vị phóng xạ nặng, bao gồm cả các đồng vị không thể sử dụng được, bị coi là chất thải trong các lò phản ứng hạt nhân thông thường.

Theo Hiếu Nhân/Tuổi trẻ

https://tuoitre.vn/trung-quoc-cong-bo-lo-phan-ung-hat-nhan-xu-ly-chat-thai-phong-xa-tai-cho-20260306135433963.htm