240
/
203500
Bảo đảm an ninh môi trường: Chuyển từ xử lý sự cố sang chủ động phòng ngừa rủi ro
bao-dam-an-ninh-moi-truong-chuyen-tu-xu-ly-su-co-sang-chu-dong-phong-ngua-rui-ro
news

Bảo đảm an ninh môi trường: Chuyển từ xử lý sự cố sang chủ động phòng ngừa rủi ro

Thứ 6, 20/11/2026 | 11:00:58
53 lượt xem

Trước những biến động ngày càng phức tạp, Chỉ thị 15/CT-TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh môi trường trong thời kỳ mới của đất nước đặt ra bước ngoặt quan trọng khi nâng tầm an ninh môi trường thành một cấu thành trọng yếu của an ninh quốc gia, đòi hỏi sự chuyển đổi mạnh mẽ từ ứng phó thụ động sang chủ động quản trị rủi ro.

Bảo đảm an ninh môi trường theo Chỉ thị 15/CT-TW: Chuyển mạnh sang quản trị rủi ro từ sớm, từ xa - Ảnh 1.

An ninh môi trường không thể chỉ dựa vào cơ quan quản lý nhà nước mà cần sự vào cuộc của toàn xã hội - Ảnh minh họa

Trao đổi với Báo điện tử Chính phủ về ý nghĩa, mục tiêu và các giải pháp đưa Chỉ thị 15/CT-TW vào cuộc sống, TS. Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam, đã làm rõ một số nội dung cốt lõi của Chỉ thị, đặc biệt là yêu cầu chủ động nhận diện, phòng ngừa rủi ro môi trường và phát huy vai trò của toàn xã hội trong bảo đảm an ninh môi trường.

An ninh môi trường từ lâu đã được xác định là một vấn đề an ninh phi truyền thống. Tuy nhiên, thực tiễn những năm gần đây tại Việt Nam và trên thế giới cho thấy, các vấn đề môi trường không chỉ tác động đến sức khỏe, đời sống người dân và sự phát triển kinh tế - xã hội mà còn có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với an ninh nguồn nước, an ninh năng lượng, an ninh con người và ổn định xã hội.

"Chính vì vậy, việc khẳng định và nâng tầm an ninh môi trường thành một cấu thành quan trọng của an ninh quốc gia trở thành yêu cầu cấp bách nhằm bảo vệ vững chắc cơ nghiệp phát triển đất nước", TS. Hoàng Dương Tùng khẳng định.

Theo chuyên gia, yêu cầu này càng trở nên bức thiết trước những vấn đề ô nhiễm môi trường ngày càng phức tạp, có tính hệ thống và chịu tác động cộng hưởng của biến đổi khí hậu. Nhiều nguy cơ, rủi ro môi trường có phạm vi ảnh hưởng liên vùng, xuyên biên giới, khả năng tích tụ và gây ra những tác động dây chuyền.

Cùng với đó, các xu hướng phát triển như chuyển đổi năng lượng, công nghiệp công nghệ cao, ứng dụng vật liệu, hóa chất mới và phát triển điện hạt nhân đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý môi trường. Đặc biệt, cần chủ động nhận diện, đánh giá và kiểm soát các nguy cơ, rủi ro mới phát sinh, tránh để những vấn đề không được xử lý từ sớm gây ra hệ lụy lâu dài.

TS. Hoàng Dương Tùng cũng chỉ ra những hạn chế trong phương thức và năng lực quản trị môi trường hiện nay, chưa theo kịp yêu cầu của tình hình mới. Công tác quản lý ở một số lĩnh vực vẫn nặng về xử lý sau khi ô nhiễm, sự cố đã xảy ra, trong khi năng lực dự báo, cảnh báo và phòng ngừa nguy cơ còn hạn chế.

Từ xử lý sự cố sang chủ động quản trị rủi ro môi trường

Phân tích những điểm mới trong quan điểm chỉ đạo của Chỉ thị 15/CT-TW, TS. Hoàng Dương Tùng nhấn mạnh yêu cầu chủ động phòng ngừa, kiểm soát và khắc phục các nguy cơ, rủi ro môi trường có thể tác động đến an ninh, trật tự. Theo ông, cốt lõi của cách tiếp cận này là chuyển mạnh từ xử lý sự cố sang quản trị rủi ro, nhận diện nguy cơ trước khi phát sinh để có biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời.

Để thực hiện yêu cầu đó, chuyên gia cho rằng trước hết phải xây dựng nền tảng dữ liệu môi trường đủ tin cậy, phục vụ theo dõi, đánh giá và vận hành các mô hình dự báo. Công tác dự báo cần hướng tới những kết quả định lượng cụ thể, làm cơ sở xác định mức độ rủi ro và lựa chọn phương án ứng phó phù hợp.

"Trên cơ sở dự báo khoa học, các cơ quan chức năng phải chuẩn bị sẵn sàng các kịch bản phòng ngừa và ứng phó giống như những phương án tác chiến, chỉ rõ nguy cơ gì có thể xảy ra, xảy ra ở đâu, diễn biến thế nào và lực lượng nào chịu trách nhiệm xử lý", TS. Hoàng Dương Tùng đề xuất.

Tuy nhiên, theo ông, việc chuyển sang quản trị rủi ro còn gặp nhiều khó khăn, trước hết là hạn chế về dữ liệu môi trường. Dữ liệu được tích lũy chưa đủ đáp ứng yêu cầu phân tích, dự báo và cảnh báo chính xác, kịp thời; trong khi thông tin hiện có còn phân tán, thiếu đồng bộ và chưa được kết nối, chia sẻ để phục vụ đánh giá tổng thể.

Một khó khăn khác là việc chuyển kết quả nhận diện, dự báo thành các quyết định và hành động cụ thể còn chậm. Trong một số kế hoạch liên vùng, sự phối hợp mới chủ yếu dừng ở chia sẻ thông tin, chưa gắn với việc xác định, kiểm soát từng nguồn thải và tổ chức các biện pháp phòng ngừa chủ động.

Những hạn chế này cho thấy yêu cầu xây dựng hệ thống dữ liệu, nâng cao năng lực dự báo cần được thực hiện đồng thời với việc hoàn thiện cơ chế phối hợp và phân định trách nhiệm trong phòng ngừa, ứng phó các nguy cơ môi trường.

Phát huy vai trò của người dân, doanh nghiệp và cộng đồng

Theo TS. Hoàng Dương Tùng, bảo đảm an ninh môi trường không thể chỉ dựa vào các cơ quan quản lý nhà nước mà cần sự tham gia chủ động của toàn xã hội. Trên tinh thần phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng", việc thực hiện Chỉ thị 15 cần phát huy vai trò của người dân, doanh nghiệp và cộng đồng trong nhận diện, phòng ngừa, giám sát và ứng phó với các nguy cơ môi trường.

Chuyên gia cho rằng, xây dựng "thế trận lòng dân" là một trong những nền tảng quan trọng để bảo đảm an ninh môi trường. Sự tham gia của người dân không chỉ góp phần phát hiện sớm các nguy cơ mà còn tạo cơ sở để triển khai những biện pháp phòng ngừa, xử lý ngay từ địa bàn cơ sở.

"Muốn người dân thực sự trở thành lực lượng nòng cốt tại cơ sở, trước hết phải bảo đảm cung cấp thông tin kịp thời, chính xác, đầy đủ và dễ hiểu về chất lượng môi trường cũng như mức độ rủi ro, nguy cơ mất an ninh. Khi có kiến thức và hiểu đúng bản chất vấn đề, người dân sẽ chủ động giám sát, phản ánh và xử lý ngay từ những việc nhỏ trong cộng đồng, giúp ngăn chặn sự tích tụ hay lan truyền rủi ro; đồng thời tạo sức đề kháng trước âm mưu lợi dụng các vấn đề môi trường để kích động, gây mất ổn định", TS. Hoàng Dương Tùng khẳng định.

Để phát huy vai trò này, cần thiết lập cơ chế tham gia rõ ràng, tạo điều kiện cho các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư tham gia giám sát, phát hiện, cảnh báo sớm. Tại vùng sâu, vùng xa, chuyên gia lưu ý phát huy vai trò của hương ước, già làng, trưởng bản trong huy động sự tham gia của cộng đồng.

Đối với doanh nghiệp, TS. Hoàng Dương Tùng cho rằng cần chuyển từ nhận thức bảo vệ môi trường chỉ là nghĩa vụ tuân thủ pháp luật sang chủ động phòng ngừa, kiểm soát rủi ro trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Bởi theo ông, những tác động môi trường phát sinh trong phạm vi hẹp cũng có thể dẫn đến hệ lụy lớn hơn nếu không được nhận diện, kiểm soát kịp thời.

Trên cơ sở đó, chuyên gia đề xuất xây dựng cơ chế phối hợp thực chất giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng trong chia sẻ thông tin, phát hiện nguy cơ và chuẩn bị các điều kiện thực hiện phương châm "4 tại chỗ" khi xảy ra sự cố.

Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, hệ thống camera giám sát và mạng lưới cảnh báo sớm để hỗ trợ thu thập, chia sẻ thông tin, mở rộng sự tham gia giám sát của xã hội. Việc kết hợp dữ liệu, công nghệ với cơ chế phối hợp và sự tham gia của cộng đồng sẽ góp phần nâng cao khả năng phát hiện, phòng ngừa và ứng phó với các nguy cơ môi trường ngay từ cơ sở.

Theo Thu Cúc/baochinhphu.vn

https://baochinhphu.vn/bao-dam-an-ninh-moi-truong-chuyen-tu-xu-ly-su-co-sang-chu-dong-phong-ngua-rui-ro-102261120095103699.htm

  • Từ khóa

Cấm ông bà hoặc anh, chị, em ruột của ông bà nhận cháu làm con nuôi

Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) quy định ông bà nội, ông bà ngoại và anh chị em ruột của ông bà không được nhận cháu làm con nuôi.
10:06 - 20/11/2026
141 lượt xem

Nhiệm vụ chính trị xóa “lõm” sóng di động về đích trước 2 tháng

Sẽ còn những ngọn núi phải vượt, những bản làng xa phải đến, nhưng với tinh thần "Ở đâu có người dân, ở đó có Viettel", những người Viettel sẽ tiếp tục...
08:45 - 20/11/2026
208 lượt xem

Đề xuất phạt tiền gấp 3 lần nếu vi phạm vượt đèn đỏ nhiều lần

Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) dự kiến nghiên cứu, đề xuất cơ chế xử phạt vi phạm đèn tín hiệu giao thông theo hướng phân loại hành vi, mức độ vi...
08:24 - 20/11/2026
153 lượt xem

Nhiều nguy cơ tiềm ẩn từ trào lưu “đi chùa online”

Trào lưu “đi chùa online” đang thu hút sự quan tâm của nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, nhờ những trải nghiệm tâm linh trên nền tảng công nghệ số. Tuy...
15:24 - 19/11/2026
351 lượt xem

Chủ động phương án cung ứng điện trước tác động El Nino

Trung tâm Dự báo khí tượng - thủy văn quốc gia vừa cập nhật cảnh báo nguy cơ thiếu nước trong mùa khô 2026-2027, khuyến cáo ngành năng lượng chuẩn bị...
14:40 - 19/11/2026
340 lượt xem
pixel