Giữa nhịp sống sôi động của Khu kinh tế Dung Quất hôm nay, Vạn Tường bừng lên sức sống mới. Trong âm vang ngày mới, bên tiếng cười trẻ thơ, người dân nơi đây vẫn lắng nghe đâu đó dư âm của quá khứ, nhớ về một thời "đất lửa" đã làm nên niềm tự hào bất diệt.

Một thời đất lửa

Vạn Tường (trước đây thuộc H.Bình Sơn, Quảng Ngãi) từng là "túi lửa" những năm đầu Mỹ đổ quân vào miền Nam. Mùa hè 1965, thủy quân lục chiến Mỹ với xe tăng, tàu chiến, máy bay tối tân ồ ạt kéo đến, hòng biến nơi này thành bàn đạp khống chế miền đông Bình Sơn. Nhưng ý chí của quân dân nơi đây đã biến những cánh đồng, triền núi, bãi biển thành trận địa.

Sáng 18.8.1965, Mỹ mở cuộc hành quân "Ánh sáng sao" với hơn 9.000 quân, 4 tiểu đoàn thủy quân lục chiến, cùng xe tăng, pháo binh, tàu chiến và hàng trăm máy bay, tin rằng có thể dập tắt phong trào kháng chiến ngay từ đầu và chọn Vạn Tường làm nơi thử sức. Thế nhưng Trung đoàn 1 (Quân khu 5) cùng bộ đội địa phương và dân quân Bình Hải, Bình Phú, Bình Trị, Bình Hòa… đã biến nơi đây thành đất thép.

Các cựu chiến binh Trung đoàn 1 (Trung đoàn Ba Gia) bên sơ đồ trận chiến Vạn Tường năm xưa ẢNH: P.A

Lính thủy quân lục chiến Mỹ bị thương đưa lên trực thăng trong trận Vạn Tường ẢNH: BẢO TÀNG CHIẾN THẮNG VẠN TƯỜNG

Suốt một ngày đêm, máu đỏ thắm đồng làng, nhiều người lính tuổi đôi mươi ngã xuống. Những địa danh Gò Hồng, Trung Sơn, An Lộc, Lộc Tự… trở thành chứng tích. Nơi ấy từng in dấu bước chân những bà mẹ gùi gạo, những em nhỏ làm liên lạc, những chiến sĩ ôm bom ba càng lao vào xe tăng, viết nên bản anh hùng ca bất diệt.

Ký ức người trong cuộc

Trong lễ kỷ niệm 60 năm chiến thắng Vạn Tường, cựu chiến binh Trịnh Phú Thiện, nguyên Tiểu đội phó Tiểu đoàn cối 81, Trung đoàn 1, lặng lẽ về chiến trường xưa, nhớ về đồng đội cũ. Ngày ấy, ông và đồng đội mình mới ngoài 20, nhiều anh em chưa kịp có người yêu.

"Đồng đội tôi ngã xuống ngay trên cánh đồng Ngọc Hương, nơi giờ là những con đường thẳng tắp dẫn vào Dung Quất. Tôi chưa bao giờ quên ánh mắt họ, lấp lánh, kiên định, như gửi lại cho thế hệ sau một niềm tin không tắt", ông Thiện kể, bàn tay run run chạm vào tấm huân chương bạc màu. Rồi ông nói tiếp: "Máu đã đổ, nhưng chính trong máu và gian khổ ấy, chúng tôi hun đúc ý chí của thời trai trẻ quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh. Tự hào vì thế hệ mình đã hoàn thành sứ mệnh".

Không chỉ là chiến thắng quân sự, Vạn Tường còn gieo niềm tin cho cả miền Nam. Sau Vạn Tường, phong trào kháng chiến lan rộng: bẻ gãy cuộc hành quân "Diều hâu đôi" ở Đức Phổ, diệt Mỹ ở tây Sơn Tịnh, đánh tan quân Nam Triều Tiên ở Bình Sơn, Sơn Tịnh…

Đoàn viên, thanh niên Quảng Ngãi nghe các cựu chiến binh Trung đoàn 1 kể về cuộc chiến bên xác chiếc xe tăng bị bắn cháy ẢNH: N.KIM

Về thăm chiến hào Lộc Tự (xã Vạn Tường, Quảng Ngãi) ẢNH: N.KIM

Tháng 8.2025, chúng tôi theo chân nhiều cựu chiến binh trở về thăm chiến trường xưa Vạn Tường. Địa đạo Bà Đạm, từng cất giấu vũ khí, nay chỉ còn miệng hầm nhỏ hẹp. Cựu chiến binh Lê Văn Thọ nghẹn ngào: "Đúng chỗ này, nơi 60 năm trước chúng tôi canh giữ từng thùng đạn, từng khẩu súng. Bà con, đồng đội đã góp sức, nhưng nhiều người giờ không còn nữa".

Ở đồi đất đỏ Ngọc Hương, bia di tích ghi lại trận giáp lá cà ác liệt của Trung đội 2, Đại đội 2, Tiểu đoàn 60, Trung đoàn 1. Ông Nguyễn Thành Phương nhớ lại: "Chúng tôi để địch đến thật gần mới nổ súng, rồi xông lên đánh giáp lá cà. Cái sống, cái chết chỉ cách nhau gang tấc". Ông Nguyễn Hồng Vân, nguyên Tiểu đội phó súng cối, xúc động khi đứng trước bến Tân Hy, nơi du kích phục kích, tiêu diệt địch ngay từ trận đầu. Ông nói: "Nhiều đồng đội đã nằm lại đất này. Bây giờ mọi thứ đổi thay, nhưng ký ức thì mãi còn".

Tại chiến hào Lộc Tự, xác xe tăng M48 bị bắn cháy vẫn được gìn giữ như chứng nhân lịch sử, nhắc nhở lớp trẻ về giá trị hòa bình. Bà Võ Thị Chí, 79 tuổi, kể: "Nơi đây, bộ đội ta kiên cường bẻ gãy mũi tiến công của địch, phá hủy nhiều xe tăng, tiêu diệt địch. Tôi tận mắt chứng kiến và đến nay vẫn rùng mình mỗi khi nhớ lại".

Thời gian gần đây, Bí thư Đoàn xã Vạn Tường Võ Thành Đạt cùng đoàn viên, thanh niên thường xuyên tổ chức về nguồn, thăm di tích, nghe kể chuyện truyền thống. "Chúng tôi biết ơn cha ông đã hy sinh xương máu. Thế hệ trẻ phải giữ vững ngọn lửa ấy, nỗ lực cống hiến để xây dựng quê hương, đất nước phát triển", anh chia sẻ.

Vạn Tường, ngọn lửa không tắt

Ông U Huấn, Phó bí thư thường trực Tỉnh ủy Quảng Ngãi, xúc động: "Chiến thắng Vạn Tường là biểu tượng sáng ngời của tinh thần kiên cường bất khuất. Dấu son ấy là ngọn lửa truyền thống để hôm nay chúng ta dựng xây quê hương giàu mạnh".

Vì thế, đi giữa Vạn Tường hôm nay, khó hình dung nơi đây từng là "đất lửa". Ngay trên vùng đất từng chôn vùi xe tăng, nay sừng sững Nhà máy lọc dầu Dung Quất, nhà máy lọc dầu đầu tiên của cả nước. Kề bên là những khu công nghiệp, cảng biển, xí nghiệp sáng đèn suốt ngày đêm.

Cựu chiến binh Trịnh Phú Thiện xúc động nhân ngày kỷ niệm chiến thắng Vạn Tường ẢNH: P.A

Đoàn viên, thanh niên thăm Bảo tàng chiến thắng Vạn Tường ẢNH: P.A

Vạn Tường giờ có hơn 60.000 dân, hình thành từ 6 xã hợp nhất. Con đường ven biển thẳng tắp, khu dân cư khang trang, trường học, bệnh viện hiện đại mọc lên. Người dân từng cầm súng năm xưa, nay con cháu họ điều khiển máy móc, viết tiếp "trận địa mới" của công nghiệp hóa.

Ông Trần Văn Phúc, công nhân tại Khu kinh tế Dung Quất, bộc bạch rằng cha mình từng chiến đấu ở Gò Hồng. Giờ ông đứng trong nhà máy, tiếp nối truyền thống: Cha đánh giặc ngoại xâm, con đánh giặc đói nghèo, lạc hậu.

Hôm nay trên đất Vạn Tường không còn tiếng súng mà là tiếng máy nổ, tiếng tàu ra vào cảng, tiếng trẻ thơ ê a trong lớp học. Nhưng trong sâu thẳm, giữa những ngọn đồi, cánh đồng, bãi biển, ký ức một thời máu lửa vẫn vẹn nguyên. Chính ký ức ấy là điểm tựa tinh thần để Quảng Ngãi vững bước trên con đường phát triển, để lớp trẻ trân trọng quá khứ, tiếp nối truyền thống, viết tiếp những chiến công trong hòa bình.

Cựu chiến binh Trịnh Phú Thiện kết lại câu chuyện bằng lời giản dị mà ám ảnh: "Chúng tôi đã sống, đã chiến đấu, đã ngã xuống để hôm nay các thế hệ có ngày bình yên. Chỉ mong con cháu sẽ giữ mãi ngọn lửa ấy - ngọn lửa Vạn Tường".

Theo Phạm Anh/ Thanh niên

https://thanhnien.vn/mot-thoi-dat-lua-lam-nen-niem-tu-hao-bat-diet-185250902170404686.htm