Căn cứ nội dung bạn đọc Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh hỏi, Luật sư Hoàng Thị Ngọc Minh (Đoàn Luật sư Bắc Ninh), Công ty Luật TNHH QR Law, phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh tư vấn đề này như sau:

Luật sư Hoàng Thị Ngọc Minh 

Thời gian gần đây, xảy ra nhiều vụ việc học sinh bị ngộ độc thực phẩm tại các cơ sở giáo dục, đặc biệt trong hoạt động ăn bán trú, gây tâm lý lo lắng cho phụ huynh và đặt ra yêu cầu cấp thiết phải làm rõ trách nhiệm pháp lý của các bên liên quan.

Theo quy định tại Điều 7, 8 Luật An toàn thực phẩm 2010, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm có các nghĩa vụ tuân thủ các điều kiện bảo đảm an toàn đối với thực phẩm, bảo đảm an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, kinh doanh và chịu trách nhiệm về an toàn thực phẩm do mình sản xuất, kinh doanh. Từ đó, trong hoạt động tổ chức ăn bán trú tại trường học, trách nhiệm được xác định theo hướng sau:

Thứ nhất, nhà trường là đơn vị tổ chức bữa ăn và trực tiếp quản lý hoạt động ăn bán trú, có trách nhiệm lựa chọn nhà cung cấp, ký kết hợp đồng và kiểm tra, giám sát quá trình cung ứng, chế biến thực phẩm. Do đó, về mặt pháp lý, nhà trường giữ vai trò trung tâm và không thể chuyển giao toàn bộ trách nhiệm cho đơn vị cung cấp suất ăn khi xảy ra sự cố.

Thứ hai, đơn vị cung cấp suất ăn hoặc bếp ăn tập thể là chủ thể trực tiếp chế biến, cung cấp thực phẩm. Trường hợp vi phạm các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm (như sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, quy trình chế biến, bảo quản không bảo đảm…), thì đây là chủ thể trực tiếp chịu trách nhiệm theo quy định của Luật An toàn thực phẩm.

Thứ ba, đơn vị cung cấp nguyên liệu đầu vào phải chịu trách nhiệm nếu thực phẩm không bảo đảm chất lượng, không rõ nguồn gốc hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn theo quy định.

Như vậy, trong nhiều trường hợp, trách nhiệm không thuộc về một bên duy nhất mà phát sinh đồng thời đối với nhiều chủ thể. Việc xác định trách nhiệm cụ thể sẽ căn cứ vào mức độ lỗi của từng bên và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với hậu quả ngộ độc thực phẩm.

Về hướng xử lý, khi xảy ra vụ việc, các cơ quan chức năng sẽ tiến hành xác minh và áp dụng các chế tài theo quy định pháp luật:

• Về xử phạt hành chính: áp dụng theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP với các mức phạt tiền, đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép đối với hành vi vi phạm điều kiện an toàn thực phẩm. 
• Về trách nhiệm dân sự: tổ chức, cá nhân gây thiệt hại phải bồi thường toàn bộ thiệt hại về chi phí chữa bệnh, phục hồi sức khỏe, thu nhập bị mất và bù đắp tổn thất tinh thần… theo quy định tại Điều 590 Bộ luật dân sự. 
• Về trách nhiệm hình sự: nếu hành vi vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng, có thể bị truy cứu theo Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 về “Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” với các mức phạt tiền lên đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù lên đến 20 năm tùy theo mức độ hậu quả. 

Có thể khẳng định,việc bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học không chỉ là trách nhiệm của đơn vị cung cấp suất ăn mà trước hết là trách nhiệm quản lý của nhà trường, và các vi phạm nếu xảy ra sẽ bị xử lý theo quy định. 

Trong mọi trường hợp, khi quyền lợi của học sinh bị xâm phạm, phụ huynh có quyền yêu cầu cơ quan chức năng làm rõ trách nhiệm và yêu cầu bồi thường theo đúng quy định của pháp luật.

Duy Phách