22 tuổi, Minh Anh (Hà Nội) bắt đầu ngày mới bằng việc kiểm tra email công việc ngay khi vừa thức dậy. Ban ngày đi học, tối làm thêm truyền thông cho một thương hiệu nhỏ, đêm lại tiếp tục chỉnh sửa CV để tìm kiếm cơ hội việc làm tốt hơn.

“Mọi người xung quanh ai cũng giỏi. Lướt mạng là thấy người thì kiếm tiền tỷ, người có học bổng, người xây dựng thương hiệu cá nhân. Em thấy mình chậm hơn người khác”, cô chia sẻ. Có những ngày Minh Anh ngủ đủ 8 tiếng nhưng vẫn thấy mệt mỏi kéo dài, mất tập trung và thường xuyên cáu gắt vô cớ. “Em không còn cảm giác vui nữa, kể cả khi đã hoàn thành công việc.”

Câu chuyện của Minh Anh không còn là trường hợp hiếm gặp. Burnout - hội chứng kiệt sức do căng thẳng kéo dài - đang xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ, đặc biệt là Gen Z. Nó đặt ra một vấn đề: Vì sao người trẻ mới bắt đầu hành trình học tập, làm việc đã cảm thấy cạn kiệt năng lượng?

Mạng xã hội và “văn hóa luôn phải năng suất”

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), burnout được định nghĩa là trạng thái kiệt sức do căng thẳng kéo dài trong công việc mà không được xử lý hiệu quả. Hội chứng này bao gồm cảm giác cạn kiệt năng lượng, mất động lực và suy giảm hiệu suất làm việc.Nếu trước đây burnout thường gắn với hình ảnh nhân viên văn phòng nhiều năm làm việc, thì hiện nay tình trạng này cũng là mối lo ngại ở lao động trẻ. Theo khảo sát Gen Z and Millennial Survey 2026 của Deloitte Global, thực hiện với hơn 22.500 người tại 44 quốc gia,  47% Gen Z cảm thấy burnout, trong khi 58% thường xuyên gặp tình trạng mệt mỏi do sử dụng công nghệ số.

Tại Việt Nam, số liệu ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cũng cho thấy tình trạng đáng chú ý. Theo thông tin bệnh viện công bố ngày 9/8/2025, trong ba tháng gần thời điểm này, số người đến khám tại phòng khám tâm lý - tâm thần tăng 30% so với cùng kỳ năm trước. Trong số đó, 2/3 trường hợp được ghi nhận mắc hội chứng burnout, 52% thuộc thế hệ Gen Z. Đáng chú ý, bệnh viện từng tiếp nhận một nhóm đồng nghiệp trẻ cùng đến khám và tất cả đều mắc hội chứng này.

Khác với các thế hệ trước, Gen Z lớn lên trong thời đại mọi thành tựu đều được hiển thị công khai trên mạng xã hội. Chỉ vài phút lướt TikTok hay Instagram, người trẻ có thể nhìn thấy hàng loạt hình mẫu “lý tưởng”: người kiếm tiền từ năm 16 tuổi, người vừa học vừa startup, người có công việc mơ ước hay cuộc sống hoàn hảo. Sự so sánh diễn ra liên tục khiến nhiều người rơi vào cảm giác tụt lại phía sau. Không ít Gen Z duy trì guồng quay “học - làm - phát triển bản thân” và gần như không có khoảng nghỉ. Ban ngày học tập hoặc đi làm, buổi tối học thêm kỹ năng, làm freelance, xây dựng kênh cá nhân hoặc tìm cơ hội mới.

ThS. tâm lý Nguyễn Hải Uyên, chuyên viên tham vấn tâm lý Trường Đại học Bách khoa TP.HCM, nhận định: “Người trẻ lớn lên trong bối cảnh phải vừa giỏi, vừa đẹp, vừa thành công sớm”. Nhận định này phần nào lý giải tâm lý luôn phải cố gắng và cảm giác tụt lại phía sau của một bộ phận Gen Z, như nhân vật Minh Anh chia sẻ.

  Khảo sát của McKinsey năm 2022 cho thấy Gen Z có tỷ lệ chịu tác động tiêu cực từ mạng xã hội cao hơn các thế hệ khác.

Điều nguy hiểm của burnout là nhiều người không nhận ra mình đang mắc phải hội chứng này. Họ vẫn đi học, đi làm, vẫn đăng story mỗi ngày, nhưng bên trong lại là cảm giác trống rỗng kéo dài. Mất ngủ, khó tập trung, dễ xúc động, không còn hứng thú với mọi thứ từng yêu thích là những dấu hiệu phổ biến. Một số trường hợp còn xuất hiện các vấn đề thể chất như đau đầu, tim đập nhanh, khó thở hay rối loạn tiêu hóa. Các chuyên gia cảnh báo nếu tình trạng này kéo dài, burnout có thể dẫn đến lo âu và trầm cảm.

Nhiều người trẻ khi cảm thấy kiệt sức thường tự trách bản thân vì nghĩ mình “quá yếu đuối” hoặc “không đủ cố gắng”. Tuy nhiên, burnout không phải sự lười biếng, mà là phản ứng của cơ thể sau thời gian dài chịu áp lực mà không có cơ hội phục hồi.

ThS.BSNT Phạm Văn Dương, chuyên gia trong lĩnh vực tâm lý và sức khỏe tâm thần, từng chia sẻ: “Không ai có thể chạy marathon liên tục mà không nghỉ ngơi”. Trong guồng quay của những kỳ vọng và áp lực thành công sớm, người trẻ cần hiểu rằng nghỉ ngơi không đồng nghĩa với tụt lại phía sau. Thay vì cố gắng chạy theo mọi cơ hội, mỗi người cần xác định điều thực sự quan trọng với bản thân và chấp nhận rằng không phải mục tiêu nào cũng cần đạt được cùng một lúc. Học cách cân bằng giữa phát triển bản thân và chăm sóc sức khỏe tinh thần cũng là điều cần thiết để họ có thể đi đường dài.

Với Minh Anh, để thoát khỏi guồng quay kiệt sức, cô quyết định tạm dừng công việc trong một tuần để thư giãn và dành thời gian cho bản thân. Cô cũng hạn chế chú ý đến mạng xã hội, nơi từng khiến cô liên tục so sánh bản thân với những người xung quanh. Thay vì mải miết theo dõi thành tựu của người khác, Minh Anh chọn tạm rời khỏi những áp lực vô hình ấy để nhìn lại nhu cầu và giới hạn của chính mình. Tuy nhiên, khoảng nghỉ này chưa đồng nghĩa với việc cô đã hoàn toàn thoát khỏi áp lực.

“Em biết mình cần nghỉ ngơi, nhưng em sợ khi quay lại, mình vẫn tiếp tục cảm thấy bản thân thua kém người khác”, Mai Anh chia sẻ.

Theo Thu Uyên/daidoanket.vn

https://daidoanket.vn/22-tuoi-da-muon-nghi-huu-vi-sao-nguoi-tre-ngay-cang-burnout-som.html