Sáng 29/10, Quốc hội thảo luận dự án Luật Đất đai sửa đổi ở hội trường. Một trong những vấn đề được đại biểu quan tâm là chính sách hỗ trợ, tái định cư và phục hồi sinh kế cho người có đất bị thu hồi.

Xác định nhóm người có nguy cơ mất nguồn sinh kế sau thu hồi đất

Nhận định dự thảo luật đã quan tâm hơn vấn đề này, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) viện dẫn các quy định về hỗ trợ nhằm bảo đảm chỗ ở, ổn định đời sống và phục hồi sinh kế; các trường hợp được bố trí tái định cư và cơ chế hỗ trợ suất tái định cư tối thiểu…

Quốc hội thảo luận dự án Luật Đất đai sửa đổi ở hội trường sáng 29/10. Ảnh:quochoi.vn

Song theo đại biểu Nga, cần làm rõ hơn trách nhiệm bảo đảm kết quả thực hiện chính sách, thay vì chỉ dừng lại ở việc xác định các hình thức hỗ trợ. Bà đặc biệt nhấn mạnh sau khi thu hồi đất, đời sống của họ sẽ như thế nào.

“Một hộ nông dân có thể được bố trí chỗ ở mới nhưng không còn đất sản xuất. Một hộ kinh doanh có thể được bồi thường về đất và tài sản nhưng mất đi địa điểm tạo ra nguồn thu nhập chính. Một người lao động lớn tuổi có thể nhận tiền hỗ trợ chuyển đổi nghề nhưng không còn khả năng tìm được việc làm phù hợp. Trong những trường hợp ấy, việc hoàn thành chi trả bồi thường và bố trí tái định cư chưa đồng nghĩa với việc người dân đã ổn định được cuộc sống”, bà Nga nói.

Chính sách thu hồi đất, theo đại biểu Quốc hội, không chỉ đánh giá bằng tiến độ giải phóng mặt bằng mà còn bằng khả năng ổn định đời sống và phục hồi sinh kế của những người bị ảnh hưởng.

Vì thế, sửa Luật Đất đai lần này, đại biểu Nga đề nghị bổ sung nguyên tắc “phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần xác định những nhóm người có nguy cơ mất nguồn sinh kế chủ yếu sau thu hồi đất”.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng). Ảnh: quochoi.vn

Theo bà Nga, quy định này nhằm có biện pháp hỗ trợ phù hợp, đặc biệt đối với hộ nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật và người trực tiếp sản xuất nông nghiệp.

Đại biểu đoàn Hải Phòng cũng đề nghị có quy định trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc tổ chức thực hiện, theo dõi và đánh giá kết quả phục hồi sinh kế sau thu hồi đất.

“Luật không thể quy định cứng một mức thu nhập hay một thời hạn hỗ trợ chung cho mọi trường hợp, bởi điều kiện kinh tế - xã hội của các địa phương rất khác nhau”, bà Nga nêu quan điểm.

Chung mối quan tâm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Ngọc Sơn (TP Hải Phòng) nhận định chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất là vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống của hàng triệu người dân, cũng là một trong những nguyên nhân phát sinh nhiều khiếu nại, khiếu kiện kéo dài.

Không để người dân chịu thiệt thòi sau khi bàn giao đất cho dự án

Ghi nhận dự thảo đã quy định trách nhiệm của Nhà nước trong bảo đảm sinh kế; bổ sung cơ chế bồi thường bằng đất ở, nhà ở tại chỗ đối với một số dự án, nhưng đại biểu Sơn cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy bồi thường giá trị đất bị thu hồi sang bảo đảm khả năng ổn định và phát triển cuộc sống của người dân sau thu hồi đất.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (TP Hải Phòng). Ảnh: quochoi.vn

“Thực tiễn cho thấy một hộ dân có thể nhận đủ tiền bồi thường theo phương án được phê duyệt nhưng vẫn không đủ khả năng tạo lập chỗ ở tương đương hoặc khôi phục nguồn thu nhập tại nơi ở mới”, đại biểu Sơn nói.

Ông đề nghị bổ sung nguyên tắc: phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được xây dựng trên cơ sở đánh giá khả năng phục hồi sinh kế, điều kiện nhà ở và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu; xác định trách nhiệm theo dõi, đánh giá đời sống người dân sau tái định cư.

Một vấn đề khác là dự thảo luật quy định cho phép cưỡng chế thu hồi đất sau khi đã bố trí tái định cư hoặc bố trí tạm cư.

Đại biểu Sơn đề nghị quy định chặt chẽ hơn trường hợp áp dụng tạm cư, xác định thời hạn tối đa, tiêu chuẩn chỗ ở và trách nhiệm của cơ quan nhà nước nếu chậm bố trí tái định cư chính thức.

“Không nên để một giải pháp mang tính tạm thời trở thành tình trạng kéo dài, khiến người dân phải chịu thiệt thòi sau khi bàn giao đất cho dự án”, ông Sơn nhấn mạnh.

Nhấn mạnh cần hỗ trợ người bị thu hồi đất có việc làm, thu nhập ổn định, đại biểu Triệu Thị Ngọc Diễm (TP Cần Thơ) bổ sung vào dự thảo luật quy định phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải xác định các trường hợp bị mất hoặc giảm đáng kể thu nhập do thu hồi đất và biện pháp phục hồi sinh kế phù hợp.

Đại biểu Triệu Thị Ngọc Diễm (TP Cần Thơ). Ảnh: quochoi.vn

“Nội dung phục hồi sinh kế phải có kinh phí, thời gian thực hiện, cơ quan chịu trách nhiệm và chỉ tiêu đánh giá kết quả; được lấy ý kiến người bị ảnh hưởng và phê duyệt đồng thời với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư”, bà Diễm góp ý.

Đại biểu đoàn TP Cần Thơ cũng đề nghị bổ sung quy định trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc tổ chức theo dõi, đánh giá việc làm, thu nhập và điều kiện sống sau thu hồi đất; chỉ đạo thực hiện hoặc đề xuất hỗ trợ bổ sung khi người dân chưa ổn định được sinh kế do tác động trực tiếp của việc thu hồi đất.

Việc điều tra thu nhập phải phản ánh chu kỳ sản xuất, kinh doanh; sử dụng nhiều nguồn chứng cứ phù hợp, không chỉ căn cứ vào hóa đơn hoặc chứng từ thuế. “Cách làm này đặc biệt cần thiết đối với sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản”, bà Diễm nói.

Ngoài ra, đại biểu Quốc hội đề nghị giao Chính phủ quy định hỗ trợ phù hợp đối với người trực tiếp lao động, thuê đất, thuê mặt bằng hợp pháp bị mất việc hoặc mất nguồn thu do thu hồi đất.

Theo đại biểu Diễm, đối tượng này có thể không thuộc diện được bồi thường quyền sử dụng đất, nhưng thiệt hại về sinh kế cần được xem xét trên cơ sở có thật, có chứng cứ và không trùng với khoản đã được hỗ trợ.

Theo Hương Giang/Báo Thanh tra

https://thanhtra.com.vn/doi-noi-52FA82FBF/dai-bieu-quoc-hoi-hien-ke-phuc-hoi-sinh-ke-cho-nguoi-bi-thu-hoi-dat-cce975c44.html