Về vấn đề này, Luật sư Đinh Trọng Khôi (Đoàn Luật sư tỉnh Bắc Ninh) Công ty Luật TNHH Prolaf, phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh có nội dung tư vấn như sau: 

Luật sư Đinh Trọng Khôi

Đây không phải là một tình huống hiếm gặp trong thực tế cuộc sống. Có rất nhiều trường hợp đòi nợ theo hình thức xã hội đen, cho vay nặng lãi đã dùng biện pháp trái pháp luật này để thu hồi nợ.

Về cơ bản, bộ luật dân sự năm 2015 quy định điều kiện để một giao dịch dân sự có hiệu lực là:

- Các bên tham gia giao kết có năng lực dân sự phù hợp;

- Các bên trong giao dịch hoàn toàn tự nguyện;

- Và giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không vi phạm đạo đức xã hội

Như vậy, bạn có thể thấy rằng là việc bạn ký vào giấy vay nợ do bị cưỡng ép sẽ không đảm bảo yếu tố tự nguyện của các bên tham gia giao dịch. Do đó mà giao dịch này sẽ không có hiệu lực.

Yếu tố tự nguyện được quy định cụ thể trong Điều 127. Giao dịch dân sự vô hiệu do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép.

Do vậy, nếu chứng minh được việc viết giấy nợ là do cưỡng ép thì bạn sẽ không phải trả ông A số tiền 300 triệu kể trên.

Như tôi đã giải thích ở phần trước, bạn muốn miễn trừ được trách nhiệm trả nợ thì bạn phải chứng minh được yếu tố cưỡng ép khi viết giấy nhận nợ.

Tình huống của bạn, ông A chỉ yêu cầu viết giấy nợ rồi thả bạn về, nên sẽ rất khó khăn để bạn tự mình chứng minh tình trạng bị cưỡng ép, đe dọa khi viết giấy nhận nợ.

Do vậy, với trường hợp này bạn nên ngay lập tức đến cơ quan công an gần nhất để trình báo sự việc kể trên.

Hành vi của ông A và những người làm có dấu hiệu của tội cưỡng đoạt tài sản.

Theo Điều 170 Bộ luật hình sự năm 2015, hành vi đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản, có giá trị từ 200 triệu đến dưới 500 triệu  thì có đủ yếu tố cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản với mức phạt tù từ 7~15 năm tù. 

Người bị phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 đến 100 triệu đồng.

Trên thực tế thì cũng đã có rất nhiều tình huống tương tự, đối tượng ép người khác viết giấy nhận nợ đã bị pháp luật xử lý thích đáng về hành vi cưỡng đoạt tài sản.

Do có dấu hiệu hình sự nên bạn cần trình báo tới cơ quan công an gần nhất, một phần để ghi nhận sự việc bạn bị ép viết giấy nợ, một phần là phía cơ quan công an phải có trách nhiệm đi xác minh, thu thập chứng cứ theo đơn trình báo.

Tại sao lại cần trình báo ngay; Vì ngay khi xảy ra sự việc thì khả năng thu thập các chứng cứ chứng minh cũng cao hơn, ví dụ như các vết thương tích do bạn mới bị đánh, lời khai của những hộ dân xung quanh chứng kiến sự việc, bản ghi của camera an ninh nhà ông A và bản ghi camera hành trình chiếc xe của bạn, giấy tờ xe mà ông A đang thu giữ của bạn …

Kết quả thu thập xác minh từ phía công an kèm với việc trình báo của bạn là cơ sở để chứng minh  việc bạn bị cưỡng ép viết giấy nợ  nếu xảy ra tranh chấp, kiện tụng tại tòa.

Bạn có thể khởi kiện ở Tòa để đề nghị tuyên bố giấy nhận nợ này vô hiệu, nhưng theo quan điểm của luật sư là không cần thiết phải làm như vậy.

Trường hợp đủ cơ sở để xử lý hình sự hoặc xử lý hành chính về hành vi cưỡng đoạt tài sản thì bản thân ông A cũng nhận thức được là mình sai.

Nếu trường hợp ông A vẫn yêu cầu bạn phải trả số nợ này, bạn có thể từ chối.

Nếu bạn bị khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền thì lúc này bạn đưa ra việc bị ép viết giấy nợ cũng chưa muộn. 

Duy Phách