Theo các chuyên gia và nhà tuyển dụng, nguyên nhân không chỉ nằm ở năng lực của ứng viên mà còn xuất phát từ khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, nhà tuyển dụng không chỉ cần người có kiến thức mà còn đòi hỏi khả năng thực hành, kỹ năng nghề nghiệp và thích ứng nhanh với công việc.

Vì sao có bằng giỏi vẫn khó tìm việc?

Ông Trần Anh Tuấn, chuyên gia Dự báo nhân lực, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM cho rằng, sinh viên học lực giỏi nhưng gửi CV trong nhiều tháng vẫn chưa tìm được công việc phù hợp không phải điều khó hiểu. Thực tế, học giỏi không đồng nghĩa với việc dễ dàng tìm được công việc tốt.

Doanh nghiệp không chỉ tuyển dụng người có kiến thức chuyên môn mà còn cần ứng viên có năng lực thực hành, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng đáp ứng yêu cầu công việc. Trong khi đó, nhiều sinh viên dù nắm vững lý thuyết nhưng chưa biết cách vận dụng kiến thức vào những tình huống cụ thể tại nơi làm việc.

Nhà tuyển dụng cần gì ngoài tấm bằng giỏi?. (Ảnh minh hoạ)

“Một trong những hạn chế phổ biến của nhiều sinh viên là thiếu kinh nghiệm thực tế, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và tư duy độc lập. Đây đều là những yếu tố được doanh nghiệp quan tâm khi đánh giá ứng viên, bên cạnh kết quả học tập”, ông Tuấn cho biết.

Cách ứng tuyển của bộ phận sinh viên cũng chưa thực sự hiệu quả. CV chưa thể hiện rõ năng lực, thành tích và giá trị có thể đóng góp cho doanh nghiệp. Một số ứng viên chưa tìm hiểu kỹ nhu cầu thị trường lao động, lựa chọn công việc chủ yếu theo mong muốn cá nhân mà chưa đối chiếu với yêu cầu tuyển dụng.

Kỹ năng phỏng vấn hạn chế, chưa biết cách trình bày điểm mạnh, chứng minh năng lực cũng khiến nhiều người đánh mất cơ hội. Đáng chú ý, kỳ vọng về mức lương, vị trí hoặc môi trường làm việc đôi khi chưa tương xứng với năng lực và kinh nghiệm của người mới tốt nghiệp.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Minh Mẫn, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Du lịch Quốc tế Vina Group cũng chỉ ra tình trạng mất cân đối giữa cung và cầu lao động. Đây là một trong những nguyên nhân khiến sinh viên khó tìm việc.

Theo ông Mẫn, không phải ngành nghề nào cũng có nhu cầu tuyển dụng ổn định. Trong bối cảnh kinh tế biến động, doanh nghiệp thận trọng hơn trong đầu tư, mở rộng hoạt động và tuyển dụng nhân sự. Cùng với đó, khoảng cách giữa chương trình đào tạo và thực tiễn công việc khiến nhiều sinh viên chưa đáp ứng được yêu cầu ngay khi ra trường.

“Tiêu chuẩn tuyển dụng đang thay đổi khi doanh nghiệp ngày càng chú trọng hiệu suất, khả năng thích nghi và năng lực ứng dụng công nghệ, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI). Vì vậy, bằng cấp tốt là lợi thế cạnh tranh, nhưng khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp mới quyết định cơ hội việc làm”, ông Mẫn nhận định.

Bằng giỏi chưa đủ, cần năng lực thực tế

Theo các nhà tuyển dụng, sinh viên mới ra trường không thể thành thạo công việc ngay lập tức. Điều doanh nghiệp cần là thái độ nghiêm túc, tinh thần học hỏi, khả năng thích nghi và sự kiên trì trong quá trình làm việc.

Từ thực tế tuyển dụng tại doanh nghiệp, ông Nguyễn Hoàng Đạt Giám đốc Công ty TNHH Vinahe cho rằng một số nhân sự trẻ nghỉ việc khi vừa bắt đầu quen công việc.

Sau mỗi đợt tuyển dụng, doanh nghiệp phải dành thời gian hướng dẫn, đào tạo nhân viên mới. Tuy nhiên, khi người lao động vừa bắt đầu hiểu việc, tích lũy được một phần kinh nghiệm thì lại nghỉ việc, khiến quá trình đào tạo phải bắt đầu lại.

“Quan trọng là các bạn phải kiên trì. Giao việc nhỏ thì các bạn làm được bình thường, nhưng khi giao việc lớn hơn lại e ngại, sợ không làm được. Trong khi đó, ở mỗi doanh nghiệp đều có phong cách và đặc thù công việc riêng, người lao động cần có thời gian tìm hiểu, thích nghi mới biết mình có phù hợp hay không. Không thể học ở trường rồi ra làm là thành thạo ngay được, kể cả khi công việc đúng chuyên ngành đã học”, ông Đạt cho biết.

Theo ông Đạt, sinh viên mới ra trường không nên quá nôn nóng đánh giá mức độ phù hợp của công việc chỉ sau một, hai tháng thử sức. Việc kiên trì học hỏi, tích lũy kinh nghiệm và từng bước đảm nhận những nhiệm vụ khó hơn sẽ giúp người lao động trưởng thành, phát triển năng lực và tìm thấy niềm yêu thích với công việc.

Ở góc nhìn doanh nghiệp du lịch, ông Nguyễn Minh Mẫn cho rằng sinh viên cần tập trung phát triển 5 nhóm năng lực gồm kinh nghiệm thực tế, kỹ năng nghề nghiệp, năng lực công nghệ, ngoại ngữ và thái độ làm việc có trách nhiệm.

Người học nên chủ động tham gia thực tập, các dự án thực tế để sớm tiếp xúc với môi trường doanh nghiệp. Những kỹ năng như giao tiếp, làm việc nhóm, quản lý thời gian và giải quyết vấn đề cũng cần được rèn luyện song song với kiến thức chuyên môn.

“Bằng cấp phản ánh quá trình học tập và nền tảng kiến thức, nhưng năng lực của một nhân sự phải được đánh giá qua khả năng vận dụng chuyên môn, kỹ năng thực hành, tư duy giải quyết vấn đề, thái độ làm việc và khả năng thích nghi.

Một sinh viên tốt nghiệp loại khá nhưng có kinh nghiệm thực tế, chủ động học hỏi và biết ứng dụng công nghệ hoàn toàn có thể tạo ra hiệu quả công việc tốt hơn người có bằng giỏi nhưng thiếu trải nghiệm”, ông Mẫn phân tích.

Từ thực tế này, ông Trần Anh Tuấn cho rằng sinh viên cần chủ động tích lũy kinh nghiệm ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường thông qua các chương trình thực tập, dự án thực tế và hoạt động nghề nghiệp. Việc học cần đi đôi với thực hành để người học không chỉ nắm vững kiến thức mà còn biết cách vận dụng vào môi trường làm việc.

Khi ứng tuyển, sinh viên nên đầu tư xây dựng CV phù hợp với từng vị trí, tập trung thể hiện năng lực, thành tích và kết quả thực tế đã đạt được thay vì chỉ liệt kê bằng cấp, chứng chỉ. Đồng thời, các bạn cần rèn luyện kỹ năng phỏng vấn, biết cách trình bày điểm mạnh, kinh nghiệm và định hướng nghề nghiệp.

Người trẻ cần cân nhắc mức lương, yêu cầu công việc và cơ hội học hỏi, đối chiếu với năng lực, kinh nghiệm để lựa chọn vị trí phù hợp.

Theo chuyên gia, thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu tuyển dụng cần sự tham gia của cả nhà trường và doanh nghiệp, bên cạnh nỗ lực của sinh viên.

Đồng thời, các trường có thể tăng thời lượng thực hành, gắn kết chương trình đào tạo với doanh nghiệp và để doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo, đánh giá năng lực sinh viên.

“Vấn đề không hẳn là sinh viên thiếu năng lực, mà đôi khi nằm ở khoảng cách giữa những gì nhà trường đào tạo và những gì doanh nghiệp cần. Một tấm bằng giỏi có thể giúp sinh viên tạo ấn tượng ban đầu, nhưng năng lực thực tế, thái độ làm việc, kỹ năng thích ứng và tinh thần cầu tiến mới là những yếu tố giúp họ được tuyển dụng và phát triển lâu dài.

Người trẻ không chỉ cần nỗ lực trở thành sinh viên giỏi mà còn phải phấn đấu trở thành người lao động có năng lực, trách nhiệm và tạo ra giá trị thực sự cho doanh nghiệp”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Theo Như Thúy (VTC News) 

https://vtcnews.vn/co-bang-gioi-van-kho-tim-viec-nha-tuyen-dung-dang-can-gi-ar1049211.html